Anna Pauline Reynvaan (1844-1920)
Anna Reynvaan
In 1844 werd Anna Reynvaan (Johanna Paulina) geboren haar vader was een rijke tabakshandelaar. Toen Anna 10 jaar oud was stierf haar moeder, na de geboorte van haar dertiende kind. Anna nam de moederrol over en kreeg de zorg over haar 12 broertjes en zusjes. Anna groeide op en men verwachtte van haar dat zij, zoals dat hoorde bij meisjes van stand, zou trouwen of thuis zou blijven wonen. De enige mogelijkheid die openstond voor vrouwen in die tijd was liefdadigheid, vele vrouwen hielden zich hier mee bezig. De minder bedeelde mensen moesten opgevoed worden tot beschaving. In 1870 wilde Anna bij de ambulancedienst werken die gewonden van de Frans/Duitse oorlog verzorgden. Ze kreeg geen toestemming van haar vader en ging dus niet. Tien jaar later slaagde ze voor de verpleegstersopleiding van het Witte Kruis. Opnieuw kreeg ze van haar vader geen toestemming om als verpleegster te gaan werken. Anna ging echter toch stiekem in de nachtdienst werken in het particuliere Burgerziekenhuis. Haar zussen hielpen haar hierbij. Het duurde niet lang voordat haar vader erachter kwam, maar hij verzette zich niet langer.
Van private naar publieke ziekenverpleging
Het Burgerziekenhuis was een particulier ziekenhuis waar vooral de rijkere mensen opgenomen werden. Een jaar heeft Anna Reynvaan in het Burgerziekenhuis gewerkt. Zij kon echter de dingen die zij tijdens haar opleiding in het gemeentelijke binnenhuis had gezien niet vergeten. Zij wilde meehelpen om die omstandigheden te verbeteren. De wanorde die er heerste, de onbeschaafde patiënten en het ongeschikte personeel deze situatie moest veranderen. Anna Reynvaan meldde zich bij de directeur van het Binnengasthuis, dr. Berns. Zij werd aangenomen maar mocht haar nieuwe ideeën niet ten uitvoer brengen. Toen hoorde Anna Reynvaan dat dokter van Deventer werd benoemd tot geneesheer van het Amsterdamse Buitengasthuis (voorloper van het huidige AMC). Hij en zijn vrouw waren bezig om de toestanden in dit ziekenhuis te verbeteren. Anna Reynvaan solliciteerde en kreeg de leiding over een zaaltje naast de operatiekamer waar patiënten die pas geopereerd waren verbleven.
Reorganisatie van het Buitengasthuis
In 1883 besloot de Amsterdamse gemeenteraad tot reorganisatie van de gasthuizen. dr. Van Deventer kreeg hierbij hulp van Anna Reynvaan die tijdens haar periode in het Burgerziekenhuis veel geleerd had over de organisatie van een ziekenhuis. Dr. van Deventer werd benoemd tot directeur van het Buitengasthuis en Anna Reynvaan werd adjunct-directrice. Anna Reynvaan wilde beschaving brengen, de patiënten en het personeel moesten opgevoed worden. Anna bracht hiervoor nieuwe ideeën in. Zij wilde de kleding van de patiënten (vaak armoedige lompen) vervangen door ziekenhuiskleding en zij wilde een verpleegstersuniform instellen. Uit eigen zak betaalde zij de eerste verpleegstersuniformen als verrassing op de verjaardag van Dr. van Deventer. ’s Nachts ging Anna Reynvaan het personeel controleren. Hierdoor verbeterde de omstandigheden in het gasthuis al snel. Zij runde het gasthuis zoals een groot burgerlijk huishouden De kern hiervan was orde, regelmaat, overleg met bedienden en zuinigheid. Ook ging zij samen met Dr. van Deventer een cursus voor leerling-verpleegsters organiseren. De opleiding duurde een jaar. Daarna duurde het nog twee tot drie jaar voordat men volleerd verpleegster was. Alleen beschaafde vrouwen werden tot de opleiding toegelaten. Deze leerlingen waren inwonend en kregen een salaris van 125 gulden per jaar.
De Nederlandse Bond voor Ziekenverpleging
Door het Witte Kruis kwam Anna Reynvaan in contact met Jeltje de Bosch Kemper. Samen kwamen zij met het idee voor de oprichting van een maandblad voor ziekenverpleging. Anna Reynvaan werd redactrice en Jeltje de Bosch Kemper werd voorzitter van de redactie–commissie. In het maandblad schrijft Anna Reynvaan vele artikelen, onder andere over het belang van hygiëne. In 1893 wordt door een initiatief van Jeltje de Bosch Kemper en Anna Reynvaan de Nederlandse Bond voor Ziekenverpleging opgericht. De doelstelling van deze bond was komen tot een landelijke opleiding voor verpleegsters. Er moesten eenduidige eisen worden gesteld aan een verpleegster. Belangrijke zaken waren niet alleen technische kennis maar ook bereid zijn tot offers en de eer van het beroep hoog houden.
Stoppen met werken in de verpleging
In 1896 moest Anna Reynvaan om gezondheidsredenen stoppen met haar werk in het ziekenhuis. Zij bleef nog wel actief in vele organisaties die met verpleging te maken hadden. In 1913 organiseerde zij nog de afdeling ziekenverpleging van de tentoonstelling ‘De vrouw 1813-1913’. Op 19 maart 1920, op zesenzeventig jarige leeftijd overleed Anna Reynvaan aan de Spaanse Griep. Als eerbetoon aan haar is de voormalige verpleegstersopleiding in het Wilhelmina Gasthuis naar haar vernoemd, een beeltenis van haar staat op de toegangspoort en er is een straat in Amsterdam naar haar vernoemd. Jaarlijks wordt in Amsterdam de Anna Reynvaanlezing gehouden waarbij een bijzondere verpleegkundige een lezing houdt en in het zonnetje gezet wordt.
Terug naar Hall of Fame
print pagina
