Tussen zwabberen en zorgen. Gezinsverzorging toen, verzorging nu.
Het zal je maar gebeuren! Je bent moeder van een gezin met zeven kinderen en krijgt een akelige ziekte. Je breekt een been, krijgt tuberculose of ligt langdurig in het kraambed. Wie zorgt er dan voor al die kinderen? Niet vader, want die werkt overdag. Niet een dienstmeisje, want die kun je niet betalen. Nee, als moeder vroeger uitviel, had het gezin een groot probleem.Moeilijke tijden
De kans dat het gezin aan de bedelstaf raakte of uit elkaar viel, was groot. Om dat te voorkomen richtte men speciale verenigingen op. De eerste vereniging voor ‘Hulp in het Huisgezin’ zag het licht in 1895 in Deventer. Daarna volgen andere steden in rap tempo. Allerlei particulieren richtten ondersteunende organisaties op om zieke moeders te vervangen en zo het gezin van de ondergang te redden. Later nemen kruisverenigingen die taak over. Zij gingen meisjes opleiden tot een deugdelijke vervanging van zieke moeders. Zo stonden jonge, frisse meisjes het kwakkelende gezin in moeilijke tijden bij. Ze hadden perfect geleerd een complex huishouden draaiende te houden.
De expositie ‘Tussen zwabberen en zorgen’ laat zien wie die gezinsverzorgster nou eigenlijk was. Wat deed ze nu precies? En hoe vonden de kinderen het om met zo’n vreemde zuster in uniform aan tafel te zitten? En wat vond vader van haar…? Aan de hand van foto’s, film, voorwerpen en geluidsfragmenten, vindt de bezoeker de antwoorden op al die vragen. Een keuken uit 1940 waar kilo’s wasgoed gemangeld werden, het bekende groene uniform, kleine insignes, levensgrote foto’s van frisogende gezinsverzorgsters, blije kinderen en tevreden vaders en grote pannen boerenkool, schetsen een beeld van de gezinsverzorging ‘toen’.
Zelfbewust en adequaatDe gezinsverzorgster van toen bestaat niet meer. Door wijzigingen in het zorgstelsel is de ouderwetse gezinsverzorgster vervangen door alphahulp, bejaardenverzorgende en andere gespecialiseerde functies. Hoewel die ontwikkeling niet uitsluitend positief is, is het wel goed geweest voor de professionalisering van de beroepsgroep. Pas in de jaren ’90 kwam er een eigen belangenvereniging, tijdschrift en gedragscode. Van een laag gewaardeerde, kwetsbare beroepsgroep verandert de verzorging in een leger zelfbewuste, adequaat opgeleide vrouwen. Ook die verzorgenden zijn te zien in de expositie.
Terug naar gemiste exposities
print pagina
