Aafke Gesina van Hulst (1868-1930)
Het domineesgezin Van Hulst uit Harlingen krijgt op 28 januari 1868 een dochter: Aafke Gesina. Haar droom is een baan als dokter maar dat is in die tijd voor meisjes heel moeilijk. Verpleegster is het beste alternatief. Wanneer ‘juffrouw van Hulst’ in 1894 begint met het verplegen van patiënten in hun eigen huis, is dat nog heel bijzonder. Als de familie niet voor een zieke kan zorgen, gaat deze naar een gasthuis. Aafke van Hulst gelooft dat het beter is mensen thuis te verplegen, dat noemen we wijkverpleging.
In 1896 richt Aafke de ‘Vereniging voor Wijkverpleging en Ziekenzorg’ op. Het lidmaatschap is open voor iedereen, arme en rijke mensen. Als lid heb je recht op thuisverpleging en mag je verpleegspullen lenen, bijvoorbeeld krukken. Rijke mensen moeten meer betalen dan arme mensen, dat is wel zo eerlijk.
Het Groene Kruis
In 1900 beginnen dominee Fleischer en dokter Poolman met het Groene Kruis. Het Groene Kruis is net zoiets als de ‘Vereniging voor Wijkverpleging en Ziekenzorg’. In allerlei plaatsen komen afdelingen van het Groene Kruis. Ook in Friesland. Aafke Gesina van Hulst besluit haar vereniging aan te sluiten bij het Groene Kruis. Ze gaat zelf in het hoofdbestuur van het Groene Kruis. Ze reist het hele land door om mensen te vertellen over het goede werk van het Groene Kruis.
‘Rust, Reinheid, Regelmaat’
Als snel heeft Aafke Gesina zelf geen tijd meer om mensen te verplegen. Ze gaat les geven zodat andere vrouwen de zieken nog beter kunnen leren verzorgen. Naast les in ziekenverpleging geeft ze vooral les in kraamverzorging. Met de kraamverzorging is het niet zo goed gesteld. De vroedvrouw ‘haalt’ de baby en baker verzorgt daarna moeder en kind. Die baker is een vrouw zonder echte opleiding, die doet wat zij denkt dat goed is. En ze doet veel fout volgens ‘juffrouw van Hulst’. Dus start ze moeder- en bakercursussen. De cursussen zijn er voor iedereen: er zijn moeders, aanstaande moeders, aanstaande bakers, wijkverpleegsters en jonge meisjes bij aanwezig. Moeders en bakers volgen dezelfde cursus ‘want zij moeten hetzelfde weten’. Haar uitgesproken ideeën over kraamverzorging beschrijft ze in het boek ‘Rust, reinheid en regelmaat’. Deze drie ‘R’-en zijn nog steeds bekend.
Professionalisering van de wijkverpleging
Aafke van Hulst heeft veel van de eerste wijkverpleegsters in het vak ingewijd. Maar ze heeft zich ook sterk gemaakt voor de positie van de wijkverpleegster. In 1927 richt zij - samen met enkele anderen – de Nederlandse Bond voor Wijkverpleegsters op. De bond strijdt voor betere arbeidsvoorwaarden, goede opleiding en een goed salaris. Aafke van Hulst doet meer dan lesgeven en besturen. Ze ontwerpt of verbetert verschillende verpleegartikelen, zoals een ledikant, ruggensteun, verpleegsterstas en klossen voor onder het ledikant. Voor al die inspanningen is ze in 1925 geridderd in de orde van Oranje Nassau. Op 11 oktober 1930 overlijdt ze in Utrecht, ze laat haar hele kapitaal na aan het Groene Kruis. Aafke Gesina van Hulst heeft de wijkverpleging laten uitgroeien tot wat het nu is: een professioneel beroep waar je trots op kan zijn.
Florence Nightingale | Anna Pauline Reynvaan | Lientje de Bussy Kruysse | Aafke Gesina van Hulst
print pagina
