Educatie

Wij zijn ervan overtuigd dat geschiedenis in het onderwijs van toekomstige verpleegkundigen thuis hoort. Daarom ontwikkelt het Florence Nightingale Instituut van oudsher op vernieuwende wijze educatief materiaal. Dit doen we om studenten verpleegkunde inzicht te geven in de ontwikkelingen die het vak verpleging heeft doorgemaakt.

Geen gelopen race

Geschiedenis als vak in de opleiding van MBO- en HBO-studenten is nog een wilde droom en zeker geen gelopen race. Vragen als ‘wat heeft een student eraan’ en ‘hoeveel tijd kost het de docent’ overheersen. Hoe bereiken we die droom?

Sinds 1996 zit de geschiedenis van ons vak niet meer in het curriculum. Wat een misser is dat geweest! Hiermee is namelijk de vraag naar historische reflectie naar de achtergrond verdwenen. De uitdaging is nu om die vraag weer actueel te maken en flink aan te wakkeren. Het aanbod is er inmiddels wel. Vanaf januari 2015 staan 22 mooie onderwijsmodules voor MBO en HBO, gebaseerd op Activerende Didactiek, online.

Voor docenten is er een afgeschermde omgeving waar ze antwoorden en een uitgebreide toolkit kunnen raadplegen. Voor hen is het noodzakelijk om zich te laten registreren, voor studenten zijn de opdrachten op invulbare pdf’s zo te maken. Inmiddels ontvangen 150 Verpleegkunde-docenten, waaronder een 10-tal Vlaamse collega’s, de docentennieuwsbrief met extra informatie. Meer weten of inschrijven? Meld je aan op www.fni.nl/opdrachten-voor-het-onderwijs

<
>

Hoezo geschiedenis?

Het vak verpleging kan niet zonder historisch perspectief. De zorg staat immers aan de vooravond van grote veranderingen. Mensen worden ouder, leven langer, blijven langer thuis. Verpleegkundigen spelen in al die veranderingen een essentiële rol, en dat doen ze al sinds 1880. Het Florence Nightingale Instituut wil aankomend verpleegkundigen goed toerusten voor die rol. Studenten verpleegkunde moeten weten waar ze vandaan komen en hun wortels kennen. Dat maakt ze sterk voor de toekomst; hún toekomst.

<
>

Opdrachten voor het onderwijs

Bekijk al onze MBO- en HBO-opdrachten over de geschiedenis van de zorg.

Bekijk dit dossier

125 jaar verpleegkundige opleidingen

Februari 2015 - Dit jaar bestaat TvZ maar liefst 125 jaar! Een mooie aanleiding om terug te blikken. Nannie Wiegman, directeur van het Florence Nightingale Instituut, neemt ons mee door meer dan een eeuw verpleegkunde in Nederland. In het februari-nummer: 125 jaar verpleegkundige opleidingen.

Lees het volledige artikel

<
>
<
>

Literatuur

Wil je meer te weten komen over de historie van de verzorgende en verpleegkundige beroepen? We hebben een literatuurlijst met een aantal standaardwerken voor je samengesteld, die samen een goed overzicht geven van de ontwikkeling en de geschiedschrijving.

Meer lezen over Voortrekkers?

Onze tips:

  • Eindhoven, J.M.B., Een systeem van eerstverantwoordelijke verpleegkundige (Lochem, 1979).
  • Stegge, C. aan de, Gekkenwerk. De ontwikkeling van het beroep psychiatrisch verpleegkundige in Nederland, 1830-1980, Bijlage 22 (Maastricht, 2012).
  • Wijers, S., Als ik wil kan ik duiken… Brieven van Claartje van Aals, verpleegster in de Joods psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch, 1940-1943 (Amsterdam, 1995).

 

Klara (Claartje) van Aals

  • Wijers, S., Als ik wil kan ik duiken… Brieven van Claartje van Aals, verpleegster in de Joods psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch, 1940-1943 (Amsterdam, 1995).*
  • Oosterhof, H., Het Apeldoornsche Bosch: Joodse psychiatrische inrichting, 1909-1943 (Heerlen, 1989).*
  • Jong, L. de, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog (’s Gravenhage, 1975).*

 

Drs. J. K. (Jan) Bastiaanse

  • Aert van, J.F.M. en Bastiaanse J.K. , ‘Personal computer als hulpmiddel bij het leidinggeven in de verpleging’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (1987) 633-639.*
  • Bastiaanse, J.K. ‘Netwerk NIVO-N’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (1989) 279.*
  • Bastiaanse, J.K., ‘De nieuwe kleren van de keizer’, speech bij de opening van het Landelijk Centrum Verpleging & Verzorging (Bussum, 13 oktober 1993).*
  • Gouda Quint, I., Vijf jaar Jan Bastiaanse prijs (Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging, Ede, 2003).*
  • Jongma, R., ‘Verbreding draagvlak voor beroepsgroep’, interview met Jan Bastiaanse bij de opening van het Landelijk Centrum Verpleging & Verzorging (Bussum, 13 oktober 1993).*
  • Spieker, P., ‘LCVV-directie gaat nieuw beleid ontwikkelen’. Een interview met Jan Bastiaanse en Hanneke Hillmann in Verpleegkunde Nieuws (1996) 27-29.*

 

 A. H. M. (Anneke) van den Bergh-Braam

  • Bergh-Braam, A.H.M. van den, Algemene Verpleegkunde (Leiden, 1970).*
  • Bergh-Braam, A.H.M. van den, De hoofdverpleegkundige over leven in het ziekenhuis. Een onderzoek naar de rolonduidelijkheid van hoofdverpleegkundigen (1984).*
  • Bergh-Braam, A.H.M. van den, ‘Over troeven in een moeilijke relatie’, in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (18) 634-639.*
  • Bruinsma, J., ‘Plegen. Interview met prof. dr A.H.M. van den Bergh-Braam’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (22) 658-661.*

 

J. A. (Bien) van den Brink-Tjebbes

  • Regterschot, A. ‘Het gesprek’. Interview met Bien van den Brink-Tjebbes in Reformatorisch Dagblad 9 mei (2014).*
  • Brink-Tjebbes, J.A. van den, De theorie van de verpleegkunde, naar haar aard en functie gedacht (Lochem, 1975).*
  • Brink-Tjebbes, J.A. van den, Verpleging naar de maat. Een verplegingswetenschappelijke optiek (Lochem, 1987).*
  • Brink-Tjebbes, J.A. van den, Verplegen in verbondenheid. De verpleegde centraal: gevolgen voor verplegingspraktijk en verplegingswetenschap (1997).*
  • Teijen, H., ‘Van den Brink-Tjebbes (90) overleden’ in Tijdschrift voor Verpleegkundig Experts (2014) 3.*

 

M. H. E. (Marie) Debrus

  • Moulin, D. de, e.a., Vier eeuwen Amsterdams Binnengasthuis (Wormer, 1981).*
  • Pel, P.K., ‘In Memoriam Zuster Marie Debrus’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging 24 (1914) 46-48.*
  • Stumpff, J. Ed., ‘Zuster M.H.E. Debrus’ in Maandblad voor Ziekenverpleging 20 (1910) 457-459.*
  • Stumpff, J. Ed., ‘In memoriam Zuster M.H.E. Debrus’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging 24 (1914) 4-5.

 

Annie van Eindhoven

  • Eindhoven, J.M.B., Een systeem van eerstverantwoordelijke verpleegkundige (Lochem, 1979).*
  • Eliens, A.M. en Timmer, J.C., ‘Annie van Eindhoven: ruim veertig jaar in de verpleging’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (19), 599-601.*
  • Kemps, H., ‘In memoriam Annie van Eindhoven’ in Verpleegkunde (4), 38.*

 

V. A. (Virginia) Henderson

 

Sophia Henriëtte (Fie) Hooykaas

  • Kuijper, H., Van sanatorium tot zorgfonds. Aantekeningen (uit 1996) over de geschiedenis van Koningsheide
  • Stal, P.L. en Hooykaas S.H., ‘Voorlopige Verplegingsraad’ in Het Ziekenhuiswezen (33) 1-29.*
  • Personalia’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (1971) 586.*
  • Archief van S.H. Hooykaas in Florence Nightingale Instituut (niet geïnventariseerd).*
  • Hooykaas, zr. S.H., ‘Ons verpleegstersinsigne’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (1947) 133.*
  • Hooykaas, zr. S.H., ‘Verslag van een studiereis in Denemarken gedurende mijn vacantie van 2-15 Juli 1946’ in Het Ziekenhuiswezen (1946) 162-169.*
  • Hooykaas, zr. S.H., ‘Tienjarig bestaan van de Wereld Gezondheids Organisatie’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (1958), 185-188.*

 

Helena Adriana (Heleen) Melk

  • Haeseker, B. en Lieburg, M.J. van, De geschiedenis van het HAGA ziekenhuis, 1923-2007 (Rotterdam, 2007).*
  • Melk, H.A, Zr., De praktijk der ziekenverpleging (Gorinchem, 1947).*
  • Richter-Uitdenbogaardt, W., ‘In memoriam Zuster Melk’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging (1974) 27-45.*
  • Romein-Verschoor, A., ’In memorian Heleen Melk (1888-1973)’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging 1973 (26) 1201-1202.*
  • Stegge, C. aan de, Gekkenwerk. De ontwikkeling van het beroep psychiatrisch verpleegkundige in Nederland, 1830-1980 Bijlage 22, 1032 (Maastricht, 2012).*

 

Cornelia Jacoba Maria (Kick) Nieland

  • Koch, H. en Roessink J., ‘Inspecteur en adviseur. Interview met mevrouw C.J.M. Nieland’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging 8 (1986) 230-235.*
  • Nieland, C.J.M., Laan, L. van der, en Rooyackers, P.F., Verpleegkundige lessen diploma B (Leiden 1969).*
  • Nieland, C.J.M. en Nordheim, J.J. von, ‘Overwegingen omtrent de titel, toe te kennen aan de MBO-VPer en aan de HBO-Ver’ in Tijdschrift voor Ziekenverpleging 4 (1984) 120.*
  • Stegge, C. aan de, ‘In Memoriam Kick Nieland’ in Tijdschrift voor Verpleegkundigen (2005) 11.*

 

* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Meer lezen over Kinderverpleging?

Onze tips:

  • ’t Hart, P.D. Het zieke kind in goede handen. 100 jaar gezondheidszorg in het Wilhelmina Kinderziekenhuis (Zwolle, 1988).
  • Lieburg, M.J. van, De geschiedenis van het Sophia Kinderziekenhuis te Rotterdam (Rotterdam, 2004).
  • Wijsenbeek, Thera, Zieke Lieverdjes, 125 jaar kinderzorg in het Emma Kinderziekenhuis (Amsterdam, 1990). *
  • Zieke lieverdjes. 150 jaar Amsterdamse kindergeneeskunde Special van ‘Ons Amsterdam’, jaargang 67 (2015).


* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Meer lezen over verplegen tijdens WO I?

Onze tips:

  • Bergen, Leo van, Zacht en Eervol. Lijden en sterven in de Grote Oorlog 1914-1918 (Manteau 2014).
  • Hastings, Max, Catastrophe. Europe goes to war 1914 (London, 2013).*
  • McEwen, Yvonne, In the company of nurses. The history of the British Army Nursing Service in the Great War (Edinburgh, 2014).
  • Moeyes, Paul, Buiten schot. Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 (Utrecht, 2011).

Literatuur:

  •  ‘Amsterdamsche brieven’, Sumatra post (1915).*
  • ‘Begrafenis Rosa Vecht’, Algemeen Handelsblad (15-01-1920).*
  • Bergen, Leo van, Het Nederlandsch Roode Kruis en de hulp aan vluchtelingen in 1914 en 1918, lezing Western Front Association (2009).*
  • Bergen, Leo van, Zacht en Eervol. Lijden en sterven in de Grote Oorlog 1914-1918 (Manteau 2014).
  • Bergen, Leo van, ‘Would it not be better to just stop?’ Dutch medical aid in World War I and the medical anti-war movement in the interwar years, First World War Studies (online 2011)
  • ‘Binnenland: Rosa Vecht’, Nieuw-Israëlitisch Weekblad, (12-02-1915).*
  • Brabers, Jules en Rob Lemmens, Luik, augustus 1914 (Soesterberg, 2009).*
  • ‘Een daad van piëteit tegenover Zuster Vecht’, Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 25, nr 11 (1915) 398-399.*
  • ‘Eene heldin!’, Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië (08-04-1915).*
  • ‘Een Hollandsche verpleegster op het slagveld gedood’, Nieuwe Tilburgsche Courant ( 21-02-1915).*
  • ‘Examens’, Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 17, nr 5 (1907) 244.*
  • Gezelle Meerburg, G.F., Algemeene Ziekenverpleging (1929).*
  • Hastings, Max, Catastrophe. Europe goes to war 1914 (London, 2013).*
  • ‘Het Roode Kruis te Maastricht’, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, jg 1915, pag. 1215.*
  • ‘In memoriam Zuster Rosa Vecht’, Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 25, nr 4 (1915) 107.*
  • Lipschits, Isaac, Tsedaka. Een halve eeuw joods maatschappelijk werk in Nederland (Zutphen, 1997).*
  • Macmillan Company, The, A war nurse’s diary. Sketches from a Belgian Field Hospital (New York, 1918).*
  • McEwen, Yvonne, In the company of nurses. The history of the British Army Nursing Service in the Great War (Edinburgh, 2014).
  • Mitton, G.E., The cellar-house of Pervyse. A tale of uncommon things from the journals and letters of the barones T’serclaes and Mairi Chisholm (London, 1916).*
  • Moeyes, Paul, Buiten schot. Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 (Utrecht, 2011).
  • Munck, Luc de, De Grote Moeder in de Grote Oorlog. Hulpverlening van het Rode Kruis tijdens de Eerste Wereldoorlog (Ieper, 2000).*
  • ‘Naamlijst der leden van den Nederlandschen Bond voor Ziekenverpleging.’ Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 18, nr 1 (1908).*
  • Norel, Willem van, Joods leven in Elburg (Elburg, 2014) 193-198.*
  • ‘Overlijdensadvertentie’, Algemeen Handelsblad (07-02-1915).*
  • ‘Overlijdensadvertentie’, Nieuw-Israëlitisch Weekblad (12-02-1915).*
  • Perneel, Philip, Dr., ‘Standbeeld voor een vergeten heldin’ , De Stentor (Zwolle, 13-12-2008)
  • Souttar, H., A surgeon in Belgium (London, 1915).*
  • Verbeet, G.J.B., Het Rode Kruis afdeling Maastricht – Clubblad Mannenkoor Wieker Eindrach, nr 81 (Wieke, 2009).*

* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier.

 

<
>

Reacties

Kim 01-02-2016

In het rijtje 'literatuur over verpleging en WO-I' ontbreken 3 belangrijke titels: - Ellen N La Motte: Het kielzog van de oorlog - Enid Bagnold - Dagboek zonder data - Mary Borden - Verboden gebied Uitgebracht door De Bezige Bij als een drieluik. Het zijn drie verpleegkundigen ten tijde van WO-I die schrijven over hun ervaringen. Met name het boek van Ellen N la Motte is zeer illustrerend. Het boek is ten tijde van de oorlog gecensureerd geweest omdat het de 'jongens' teveel zou demotiveren. Reactie FNI: Kim, dank voor je aanvulling. Het klopt wat je signaleert. We hebben de enorme hoeveelheid dagboeken van verpleegsters uit deze oorlog er niet in vermeld.Het zijn er heel veel en op zich is het al een apart dossier waard. Dus er wordt aan gewerkt!

Meer lezen over het Prinsengracht Ziekenhuis?

Onze tips:

  • Boer, H.W.J. de, Prinsengracht Ziekenhuis 25 juli 1843 - 25 juli 1983 (Amsterdam, 1983).*
  • Boer, Herman W.J. de en Pley, Gerard, Grachtenzusters (Amsterdam, 1993).*
  • Hingh, Anna de, Hurk, Titus van der en Koelewijn, Jannetje, 769 - Gezichten van het Prinsengrachtziekenhuis (Amsterdam, 2008).*

 

* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Meer lezen over Florence Nightingale?

Onze tips:

  • Naber, Johanna W.A., Wegbereidsters, (Utrecht, 1928).
  • Nightingale, Florence, Over ziekenverpleging. Wat men, om de herstelling te bevorderen, te doen en te vermijden heeft (Rotterdam, 2005).
  • Small, Hugh, Florence Nightingale, avenging angel (New York, 1998).

Literatuur:

  • Figes, Orlando, et al., De Krimoorlog of de vernedering van Rusland, (Amsterdam, 2010).*
  • Isphording, Benita, Florence Nightingale en de verpleging van toen tot nu (Lochem, 1970).*
  • Naber, Johanna W.A., Wegbereidsters (Utrecht, 1928).*
  • Nightingale, Florence, Over ziekenverpleging. Wat men, om de herstelling te bevorderen, te doen en te vermijden heeft (Rotterdam, 2005).*
  • Russell, William Howard, Despatches from the Crimea 1854-1856 (London, 1966).*
  • Small, Hugh, Florence Nightingale, avenging angel (New York, 1998).*

* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Marianne van Driel Krol (1920-2003)

Marianne van Driel Krol werd in 1920 in Haarlem geboren. Zij zette zich in voor één brede basisopleiding voor verpleegkundigen. Haar initiatieven op het gebied van wet- en regelgeving waren doorslaggevend voor de ontwikkeling van de verpleegkunde in de 20e eeuw .

Dag van de Verpleging

Als je op internet zoekt naar ‘Dag van …’ lijkt het wel of er elke dag iets te vieren of te herdenken valt. Je moet dus van goeden huize komen om je daartussen staande te houden. De ‘Dag van de Verpleging’ doet dat in Nederland al meer dan een halve eeuw. Waarom is die dag in het leven geroepen en hoe is de ontwikkeling verlopen? Gaat het om meer dan een plakje cake bij de koffie?

Lientje de Bussy-Kruysse (1858–1937)

Lientje Kruysse was een van Nederlands eerste gediplomeerde verpleegsters. Haar grote verdienste is dat zij kennis uit het buitenland in Nederland heeft geïntroduceerd. Zo heeft zij de wijkverpleging in diverse steden georganiseerd naar het toonaangevende Brits model.

Gezinszorg

De professional die organisatorische taken in een gezin overneemt, heet sinds 1997 verzorgende of helpende. Ook namen als thuisbegeleidster, ouderenhelpster of gezinshulp komen voor. Ze zijn afgeleid van de beroepsbeoefenaren die vanaf begin 20e eeuw in de gezinsverzorging werkzaam waren. Zij waren de praktische vervangsters van moeders, die hun taken in het gezin niet konden vervullen. Er werden hoge eisen aan hen gesteld. Hoe is het beroep van huisverzorgster - zoals de gezinsverzorgende vroeger heette - veranderd? Lees hier alles over de geschiedenis en de historie van de gezinszorg.

Jeltje de Bosch Kemper (1836-1916)

Jeltje de Bosch Kemper werd op 28 april 1836 in een welgestelde familie in Amsterdam geboren. Het was niet gebruikelijk dat beschaafde meisjes werkten of studeerden. Maar Jeltje wilde zich nuttig maken en stortte zich op de verbetering van de maatschappelijke positie van vrouwen en verpleegsters.

Bets Bilgen (1906-1996)

Bets Bilgen was een enthousiaste en praktische verpleegkundige. Doordat ze wetenschappelijke theorieën een praktische invulling wist te geven, hielp ze de verpleging als vak verder. Haar enthousiasme, haar scherpe inzicht en haar arbeidsethos waren voor velen een belangrijke inspiratiebron.

Nieuws

In dit nieuwsdossier vind je het laatste nieuws van en over het Florence Nightingale Instituut. We houden je op de hoogte van relevante ontwikkelingen, maar ook van nieuwe themadossiers op deze website.

Kraamzorg thuis

In Nederland was thuis bevallen de normaalste zaak van de wereld, ook nadat in andere westerse landen de medicalisering van de geboorte toenam. Nederlandse vrouwen kregen hun baby lange tijd liever thuis dan in het ziekenhuis. De kraamzorg heeft dus een lange historie.Toch daalt het aantal thuisbevallingen aanzienlijk. Hoe gaat dat verder en wat betekent die afname voor het beroep van kraamverzorgende? In dit dossier vind je de geschiedenis van de kraamzorg vroeger en nu.

Verplegen in de wijk

Wijkverpleging staat volop in de schijnwerpers. Vergrijzing en bezuiniging maken dat de thuiszorg op een andere manier georganiseerd moet worden. Huishoudelijke hulp komt bij gemeenten te liggen, terwijl verpleging en verzorging een taak van de wijkverpleging blijven. De roep om de ‘ouderwetse wijkverpleegster’ weerklinkt. De vraag is dan natuurlijk wat voor iemand dat was. Lees hier alles over de geschiedenis en historie van de wijkverpleging.

Nannie Blogt

Onze directeur drs. Nannie Wiegman, historicus en verpleegkundige van huis uit, blogt regelmatig. Dit gebeurt meestal naar aanleiding van actuele ontwikkelingen die zij in haar blog becommentarieert en in historisch perspectief plaatst.

Verplegen in de thuiszorg

Thuiszorg is een koepelbegrip dat wijkverpleging, gezinszorg, kraamverzorging, ouderenzorg en zorg voor chronisch zieken en gehandicapten omvat. Nu ingrijpende wijzigingen in de zorg voor de deur staan, leidt het begrip thuiszorg nogal eens tot spraakverwarring.Hier lees je meer over de geschiedenis en historie van de thuiszorg.

Hall of Fame

Wie zijn ze, die vrouwen en mannen uit de geschiedenis die het beroep van verpleegkundige en verzorgende groot gemaakt hebben? Natuurlijk kent iedereen Florence Nightingale wel, maar al die andere ambassadeurs en voorbeelden verdienen ook onze aandacht. Hier zijn ze!

Verplegen in de Z

Eeuwenlang zijn termen voor verstandelijk gehandicapten en psychiatrische patiënten door elkaar gebruikt. De haast eindeloze opsomming varieert van zwakzinnigen tot idioten, debielen, imbecielen, achterlijken, onvolwaardigen, onmaatschappelijken, onnozelen, waanzinnigen, gekken en dwazen. Bij verstandelijk gehandicapten of zwakzinnigen is er altijd sprake van gebrekkige verstandelijke vermogens. Het is een groep die niet of moeilijk voor zichzelf kan zorgen. De kwetsbaarheid is gebleven, maar tegenwoordig spreken we over ‘mensen met mogelijkheden’. Hoe komt dat zo? Lees hier alles over de geschiedenis en historie van de zorg voor verstandelijk gehandicapten.

Dag Prinsengracht

In 1857 beleefde de verpleging in Amsterdam een hoogtepunt. Op de Prinsengracht 769 gingen de deuren van een imposant ziekenhuis open. Het deftige gebouw was bedoeld voor de huisvesting en opleiding van de pleegzusters. Het Prinsengrachtziekenhuis ontving in het begin weinig patiënten. De kleinschaligheid van het ziekenhuis werd de kracht. De kracht van de Gracht. Eind 2014 sloot dit unieke opleidingsziekenhuis definitief zijn deuren. In dit dossier leggen we de bijzondere historie vast.

Verplegen in de psychiatrie

Mensen met psychische stoornissen blijven tegenwoordig zo lang mogelijk thuis wonen. Ze worden ambulant behandeld of zelfs via internet. Patiënten heten cliënten. Oppassers en bewaarders hebben plaatsgemaakt voor verpleegkundigen of verpleegkundig specialisten in de GGZ. Lees hier meer over de geschiedenis en de historie van de GGZ.

Bep Engelberts (1898-1965)

Anna Elisabeth Wilhelmina Christine Engelberts, roepnaam Bep, beschouwde haar verpleegkundige werk in Nederland en Nederlands-Indië als de vervulling van een gewone plicht. Daarmee was ze een voorbeeld voor velen en een onmisbare steun voor de artsen met wie ze samenwerkte.

Verplegen in het ziekenhuis

Waar verplegen we de patiënt. Thuis of in het ziekenhuis? Tegenwoordig worden patiënten - onder andere uit kostenoverwegingen - eerder naar huis gestuurd dan 25 jaar geleden. Verpleegkundigen krijgen daarom steeds meer alleen met de ernstige ziektegevallen te maken. Hoe was dat in de 19e en de 20e eeuw? Hoe zagen ziekenhuizen er uit? Bestonden verpleegkundigen al en wat deden ze toen? Lees hier alles over de geschiedenis en de historie van het ziekenhuis.

Canon van de zorg

Welkom op de website van het Florence Nightingale Instituut! We beginnen natuurlijk met onze eigen canon van de verpleging en verzorging. Zo zie je hoe beide beroepen zich hebben ontwikkeld, met hoogte- en dieptepunten. Meer weten over die rijke geschiedenis? Laat je dan verrassen door onze themadossiers vol verhalen, foto’s, film en objecten over de verpleging en verzorging, vroeger en nu.

Zo kwam jouw vak tot bloei!

Deze canon van de verpleging en verzorging geeft je een overzicht van de geschiedenis van de verpleging en verzorging door de eeuwen heen.Tussen 1830 en nu komen verplegen en verzorgen tot bloei. Hoogte- en dieptepunten, kleine en grote gebeurtenissen vormen samen deze canon van de zorg.

Soms gaat het om grootse innovaties, vaak ook om kleine stapjes die in de dagelijkse praktijk werden bedacht en doorgevoerd. Het verpleegkundige vak is permanent in beweging: er worden steeds nieuwe eisen gesteld, steeds nieuwe technieken ontwikkeld, steeds nieuwe posities ingenomen. Ontdek de canon van de verpleging in dit dossier.

<
>

Wie vroeger ziek was, had pech

Tegenwoordig vinden we het heel gewoon om bij ziekte naar een ziekenhuis te gaan. Daar zijn ze tenslotte voor! Artsen, verpleegkundigen en ander personeel staan klaar om ons te helpen. Dat was vroeger wel anders. Tot 1860 waren er geen ziekenhuizen zoals we ze nu kennen. Een plek dus waar je naar toe gaat om beter te worden. 

Er waren geen operatiekamers, geen verpleegkundigen en geen werkende medicijnen. Doktoren wilden wel, maar konden niet zoveel. Aderlaten, purgeren of een koude afwassing was zo’n beetje het hoogst haalbare. Was je ziek, dan bleef je dus gewoon thuis. Je moeder of ongetrouwde tante verzorgde je. Die hadden daar trouwens veel ervaring mee en deden dat vaak liefdevol. Het hoorde er gewoon bij.

<
>
1800 - 1880

Verplegen deed je thuis

Tot 1880 liet iedereen die het kon betalen zich thuis verplegen. Dit gebeurde vaak door naaste familieleden of religieuzen. Gasthuizen vingen de zieken op die niemand hadden om op terug te vallen. Pas in de tweede helft van de 19e eeuw ontstonden de voorlopers van de hedendaagse ziekenhuizen. In die tijd was nog weinig bekend over oorzaken van ziektes en over effectieve behandelingen. Het belang van handen wassen, de basis voor een goede hygiëne, was nog maar net ontdekt. De meeste medicijnen die artsen nu voorschrijven, bestonden nog niet en de röntgenfoto moest nog uitgevonden worden. Ongeschoolde zaalmeiden en zaalknechten werkten in de ziekenzalen en er waren nog geen verpleegkundigen.

<
>

Beantwoord deze vraag en ontdek welke themadossiers voor jou interessant zijn.

De voor jou geselecteerde dossiers verschijnen naast elkaar. Je kunt via het pijltje in de rode balk aan de zijkant van het dossier verder klikken.

Verberg Voor jou, omdat je meer wilt weten over educatie