Educatie

Het Florence Nightingale Instituut ontwikkelt van oudsher op vernieuwende wijze educatief materiaal. Dit doen we om leerlingen en studenten inzicht te geven in de ontwikkelingen die het vak verpleging en verzorging heeft doorgemaakt. We zijn ervan overtuigd dat geschiedenis een plek in het curriculum verdient, of het nu verplicht is of niet. Ons motto luidt niet voor niets: ‘the future of nursing is built on the past’.

Waarom geschiedenis?

Geschiedenis van de verpleging laat zien waar het beroep vandaan komt. Hoe het zich ontwikkeld heeft. Welke bijzondere prestaties zijn geleverd. Welke vernieuwingen zijn doorgevoerd en wie ons in de loop der tijd zijn voorgegaan. Toekomstige en huidige verpleegkundigen en verzorgenden zijn onderdeel van een lange traditie. Ze kunnen zich spiegelen aan pioniers en rolmodellen, zonder de ogen te sluiten voor eventuele fouten uit het verleden. De geschiedenis laat zien hoe de beroepsgroep zich gevormd heeft, hoe deze is geprofessionaliseerd en welke beroepsorganisaties zijn ontstaan. Dat alles ondersteunt de beroepsidentiteit en versterkt een gevoel van beroepstrots. We zijn ervan overtuigd dat historische kennis ook bijdraagt aan innovatief denken.

<
>

Educatie voor jou

Via educatieve opdrachten geven we studenten graag inzicht in de ontwikkelingen die het vak heeft doorgemaakt. In dit dossier vind je een aantal voorbeelden van zo’n educatieve opdracht. Veel succes!

<
>

Verpleging en samenleving

De verpleging als beroep ontwikkelt zich niet in een vacuüm, maar in relatie tot de samenleving. Kennis van de omstandigheden en structuren waarin vroeger gewerkt werd, leidt tot beter begrip van de situatie waar verpleegkundigen en verzorgenden vandaag de dag mee te maken hebben.

Geschiedenis leert studenten omgaan met vragen als: hoe heeft de verpleegkundige praktijk zich ontwikkeld en waarom juist zo; hoe verhouden actuele discussies en vraagstukken zich tot het verleden; welke beelden hebben wij over heden en verleden en waar komen die vandaan? Daardoor kunnen ze gefundeerd meedenken en meepraten over actuele vraagstukken en hun eigen positie daarin bepalen.

<
>

Veranderingen in de wijkverpleging 1900-1950-2000

Tegenwoordig heet alles thuiszorg: gezinszorg, ouderenzorg, kraamzorg, wijkverpleging, huishoudelijke hulp. Vroeger was dat heel anders.

Het vak verpleging ontstond in de 19e eeuw. Rond 1880 ontstonden de eerste verpleegstersopleidingen in Nederland. Verpleegsters waren toen overal inzetbaar: in de ziekenhuizen maar ook in de wijken.

Hoe veranderde het werk van de wijkverpleegster tussen 1900 en 2000? Bekijk om deze opdracht te maken het werkblad: 

Werkblad

Antwoordblad

 

Deze opdracht is op HBO-niveau

<
>

Permanent in beweging

Wie de hedendaagse beroepspraktijk als gegeven neemt, vergeet dat vrijwel alle aspecten daarvan het gevolg zijn van historische ontwikkeling en vernieuwing. Soms ging het om grootse innovaties, vaak ook om kleine stapjes die in de dagelijkse praktijk werden bedacht en doorgevoerd. Zowel organisatorisch, beroepsinhoudelijk als sociaal is het verpleegkundige vak permanent in beweging: er worden steeds nieuwe eisen gesteld, steeds nieuwe technieken ontwikkeld, steeds nieuwe posities ingenomen. Geschiedenisonderwijs zorgt ervoor dat studenten zich ervan bewust worden dat zij zich bevinden op één moment in een lange tijdlijn. Het opent hun ogen voor het permanente proces van verandering en zorgt ervoor dat zij op hun beurt geprikkeld worden tot een innovatieve houding.

 

<
>

Dag van de Verpleging

Als je op internet zoekt naar ‘Dag van …’ lijkt het wel of er elke dag iets te vieren of te herdenken valt. Je moet dus van goeden huize komen om je daartussen staande te houden. De ‘Dag van de Verpleging’ doet dat in Nederland al een halve eeuw. Waarom is die dag in het leven geroepen en hoe is de ontwikkeling verlopen? Gaat het om meer dan een plakje cake bij de koffie?

Ode aan ons beroep

Met de arbeidsmarkt voor verpleegkundigen gaat het op en neer. Voorspelden deskundigen zeer recent nog een groot tekort aan handen aan het bed, inmiddels is het dringen geblazen om een baan te vinden. Die golfbeweging is blijkbaar kenmerkend voor de zorgberoepen. 

Een halve eeuw geleden zaten directies van ziekenhuizen met de handen in het haar. Vrouwen kozen liever voor een baan met meer glamour dan voor een functie aan het bed. Wat moest er gebeuren om vrouwen en meisjes weer te interesseren voor het nobele beroep van verpleegster?

De Publiciteitscommissie van de toenmalige beroepsorganisatie, de Federatie, wist raad. In 1964 riep deze PR-commissie avant la lettre 12 mei uit tot de landelijke Dag van de Verpleging. Die datum was niet toevallig gekozen. De geboortedag van Florence Nightingale, een jaar eerder door de International Council of Nurses uitgeroepen tot ‘Nurses Day’, was een uitgelezen moment om het verpleegstersberoep onder de aandacht van het brede publiek te brengen. Doel van de Dag van de Verpleging was reflectie op het eigen beroep en deskundigheidsbevordering. Alle registers werden opengetrokken op die eerste dag in 1964.

 

Een week lang stond het beroep van verpleegkundige centraal in tal van radioprogramma’sCoryfeeën uit de beroepsgroep zoals de zusters Hörchner en Quanjer werden geïnterviewd over thema’s zoals de opleiding en de relatie arts-verpleegkundige. Ineens was er in het hele land aandacht voor de verpleging. Absoluut hoogtepunt was het hijsen van de vlag van de Dag van de Verpleging op het terrein van psychiatrisch ziekenhuis Brinkgreven in Deventer. De medewerkers hadden het patroon zelf bedacht. De vlag zou de jaren erna trots op menig ziekenhuisdak wapperen. Inmiddels is menigeen vergeten dat de Dag van de Verpleging ooit in het leven geroepen is om het beroep te promoten. Maar 12 mei, de geboortedag van Florence, moeten we blijven vieren tot in lengte van dagen. Gewoon, omdat het een prachtige ode is aan ons beroep.

Uit de rubriek Toen en Nu van vakblad Nursing, editie mei 2014 door Nannie Wiegman, directeur FNI

<
>

Ontwerp jij de nieuwe vlag?

Het Florence Nightingale Instituut (FNI) en beroepsorganisatie V&VN vinden dat het na een halve eeuw hoog tijd is voor een nieuwe, eigentijdse vlag. Vind jij dat ook? Maak dan een nieuw ontwerp en stuur het wedstrijdformulier in voor 1 oktober 2014.

In januari 2015 maakt de jury het mooiste ontwerp voor de nieuwe vlag bekend. De winnaar ontvangt een geldbedrag van € 250. Ook is het ontwerp straks terug te zien op een gloednieuwe vlag voor de Dag van de Verpleging. Die vlag wordt straks in productie genomen door de Dokkumer Vlaggen Centrale en is begin 2015 te verkrijgen via de webwinkel van het FNI.

Direct naar het dossier Vlag voor de Dag van de verpleging

 

<
>

Mark Rutte hijst vlag in 2014

12 mei 2014 - Op de 51ste Dag van de Verpleging hijst minister president Mark Rutte de 50 jaar oude vlag. Deze vlag is afkomstig uit de collectie van het Florence Nightingale Instituut. Rutte krijgt de vlag daarom aangeboden door onze directeur drs. Nannie Wiegman. De ceremonie vindt plaats bij het Rijnland Ziekenhuis in Leiderdorp.

Hier wordt later die dag de Verpleegkundig AdviesRaad geinstalleerd. Rutte kreeg de vlag aangeboden door drs. Nannie Wiegman, directeur van het Florence Nightingale Instituut. De vlag is ook in het bezit van het FNI. Rutte gaf hiermee het startsein voor een gezamenlijke campagne van het Florence Nightingale Instituut en V&VN voor een nieuwe vlag.

<
>
<
>
1945 - 1964

Nieuws

In dit nieuwsdossier vind je het laatste nieuws van en over het Florence Nightingale Instituut. We houden je op de hoogte van relevante ontwikkelingen, maar ook van nieuwe themadossiers op deze website.

Verplegen in de thuiszorg

Thuiszorg is een koepelbegrip dat wijkverpleging, gezinszorg, kraamverzorging, ouderenzorg en zorg voor chronisch zieken en gehandicapten omvat. Nu ingrijpende wijzigingen in de zorg voor de deur staan, leidt het begrip thuiszorg nogal eens tot spraakverwarring.

Jeltje de Bosch Kemper (1836-1916)

Jeltje de Bosch Kemper werd op 28 april 1836 in een welgestelde familie in Amsterdam geboren. Het was niet gebruikelijk dat beschaafde meisjes werkten of studeerden. Maar Jeltje wilde zich nuttig maken en stortte zich op de verbetering van de maatschappelijke positie van vrouwen en verpleegsters.

Tijdlijn

Tussen 1830 en nu komen verplegen en verzorgen tot bloei. Hoogte- en dieptepunten, kleine en grote gebeurtenissen maken hun geschiedenis. Hier vind je een globale tijdlijn van die ontwikkeling. Samen met jou maken we deze tijdlijn completer. Schrijf je mee aan deze tijdlijn?

Vlag Dag van de Verpleging

Dit jaar wordt de Dag van de Verpleging voor de 50e keer gevierd. En jaarlijks wappert er dan wel ergens bij een instelling in ons land de speciale vlag van de Dag van de Verpleging. Een prachtig symbool, maar inmiddels wel enigszins gedateerd. Daar moet nu verandering in komen.

Lientje de Bussy-Kruysse (1858–1937)

Lientje Kruysse was een van Nederlands eerste gediplomeerde verpleegsters. Haar grote verdienste is dat zij kennis uit het buitenland in Nederland heeft geïntroduceerd. Zo heeft zij de wijkverpleging in diverse steden georganiseerd naar het toonaangevende Brits model.

Gezinszorg

De professional die organisatorische taken in een gezin overneemt, heet sinds 1997 verzorgende of helpende. Ook namen als thuisbegeleidster, ouderenhelpster of gezinshulp komen voor. Ze zijn afgeleid van de beroepsbeoefenaren die vanaf begin 20e eeuw in de gezinsverzorging werkzaam waren. Zij waren de praktische vervangsters van moeders, die hun taken in het gezin niet konden vervullen. Er werden hoge eisen aan hen gesteld. Hoe is het beroep van huisverzorgster - zoals de gezinsverzorgende vroeger heette - veranderd?

Verplegen in het ziekenhuis

Waar verplegen we de patiënt - thuis of in het ziekenhuis? Tegenwoordig worden patiënten - onder andere uit kostenoverwegingen - eerder naar huis gestuurd dan 25 jaar geleden. Verpleegkundigen krijgen daarom steeds meer alleen met de ernstige ziektegevallen te maken. Hoe was dat in de 19e en de 20e eeuw? Hoe zagen ziekenhuizen er uit? Bestonden verpleegkundigen al en wat deden ze toen?

Bep Engelberts (1898-1965)

Anna Elisabeth Wilhelmina Christine Engelberts, roepnaam Bep, beschouwde haar verpleegkundige werk in Nederland en Nederlands-Indië als de vervulling van een gewone plicht. Daarmee was ze een voorbeeld voor velen en een onmisbare steun voor de artsen met wie ze samenwerkte.

Hall of Fame

Wie zijn ze, die vrouwen en mannen die het beroep van verpleegkundige en verzorgende groot gemaakt hebben? Natuurlijk kent iedereen Florence Nightingale wel, maar al die andere ambassadeurs en voorbeelden verdienen ook onze aandacht. Hier zijn ze!

Nannie Blogt

Onze directeur drs. Nannie Wiegman, historicus en verpleegkundige van huis uit, blogt regelmatig. Dit gebeurt meestal naar aanleiding van actuele ontwikkelingen die zij in haar blog becommentarieert en in historisch perspectief plaatst.

Bets Bilgen (1906-1996)

Bets Bilgen was een enthousiaste en praktische verpleegkundige. Doordat ze wetenschappelijke theorieën een praktische invulling wist te geven hielp ze de verpleging als vak verder. Haar enthousiasme, haar scherpe inzicht en haar arbeidsethos waren voor velen een belangrijke inspiratiebron.

Verplegen in de Z

Eeuwenlang zijn termen voor verstandelijk gehandicapten en psychiatrische patiënten door elkaar gebruikt. De haast eindeloze opsomming varieert van zwakzinnigen tot idioten, debielen, imbecielen, achterlijken, onvolwaardigen, onmaatschappelijken, onnozelen, waanzinnigen, gekken en dwazen. Bij verstandelijk gehandicapten of zwakzinnigen is er altijd sprake van gebrekkige verstandelijke vermogens. Het is een groep die niet of moeilijk voor zichzelf kan zorgen. De kwetsbaarheid is gebleven, maar tegenwoordig spreken we over ‘mensen met mogelijkheden’. Hoe komt dat zo?

Verplegen in de wijk

Wijkverpleging staat volop in de schijnwerpers. Vergrijzing en bezuiniging maken dat de thuiszorg op een andere manier georganiseerd moet worden. Huishoudelijke hulp komt bij gemeenten te liggen, terwijl verpleging en verzorging een taak van de wijkverpleging blijven. De roep om de ‘ouderwetse wijkverpleegster’ weerklinkt. De vraag is dan natuurlijk wat voor iemand dat was.

Kraamzorg thuis

In Nederland was thuis bevallen de normaalste zaak van de wereld, ook nadat in andere westerse landen de medicalisering van de geboorte toenam. Nederlandse vrouwen kregen hun baby lange tijd liever thuis dan in het ziekenhuis. Toch daalt het aantal thuisbevallingen aanzienlijk. Hoe gaat dat verder en wat betekent die afname voor het beroep van kraamverzorgende?

Verplegen in de psychiatrie

Mensen met psychische stoornissen blijven tegenwoordig zo lang mogelijk thuis wonen. Ze worden ambulant behandeld of zelfs via internet. Patiënten heten cliënten. Oppassers en bewaarders hebben plaatsgemaakt voor verpleegkundigen of verpleegkundig specialisten in de GGZ. Lees hier hoe deze veranderingen tot stand gekomen zijn.

Marianne van Driel Krol (1920-2003)

Marianne van Driel Krol werd in 1920 in Haarlem geboren. Zij zette zich in voor één brede basisopleiding voor verpleegkundigen. Haar initiatieven op het gebied van wet- en regelgeving waren doorslaggevend voor de ontwikkeling van de verpleegkunde in de 20e eeuw .

Literatuur

Wil je meer te weten komen over de historie van de verzorgende en verpleegkundige beroepen? We hebben een literatuurlijst met een aantal standaardwerken voor je samengesteld, die samen een goed overzicht geven van de ontwikkeling en de geschiedschrijving

Meer lezen over Florence Nightingale?

Onze tips:

  • Naber, Johanna W.A., Wegbereidsters, (Utrecht, 1928).
  • Nightingale, Florence, Over ziekenverpleging. Wat men, om de herstelling te bevorderen, te doen en te vermijden heeft (Rotterdam, 2005).
  • Small, Hugh, Florence Nightingale, avenging angel (New York, 1998).

Literatuur:

  • Figes, Orlando, et al., De Krimoorlog of de vernedering van Rusland, (Amsterdam, 2010).*
  • Isphording, Benita, Florence Nightingale en de verpleging van toen tot nu (Lochem, 1970).*
  • Naber, Johanna W.A., Wegbereidsters (Utrecht, 1928).*
  • Nightingale, Florence, Over ziekenverpleging. Wat men, om de herstelling te bevorderen, te doen en te vermijden heeft (Rotterdam, 2005).*
  • Russell, William Howard, Despatches from the Crimea 1854-1856 (London, 1966).*
  • Small, Hugh, Florence Nightingale, avenging angel (New York, 1998).*

* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Over ziekenverpleging, F. Nightingale

Wat men, om de herstelling te bevorderen, te doen en te vermijden heeft.

 

Tijdelijk uitverkocht

€ 14,50

<
>

Meer lezen over Anna Reynvaan?

Onze tips: 

  • '17 Mei 1883 - 17 November 1895 Jubileum in het Wilhelmina-Gasthuis', Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 6, nr 3 (1895) 33-36.
  • Brink-Poort, Martha van, Anna Reynvaan (Amsterdam, 1979).
  • Naber, Johanna W.A., Het leven en werken van Jeltje de Bosch Kemper (Haarlem, 1918).

Literatuur:

  • '17 Mei 1883 - 17 November 1895 Jubileum in het Wilhelmina-Gasthuis', Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 6, nr 3 (1895) 33-36.*
  • Brink-Poort, Martha van, Anna Reynvaan (Amsterdam, 1979).*
  • 'De Nederlandsche Bond voor Ziekenverpleging', Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 3, nr 6 (1893) 117-123.*
  • 'Herdenking van den 70sten verjaardag van Mej. J.P. Reijnvaan', Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 24, nr 8 (1914) 289-304.*
  • 'Jeltje De Bosch Kemper Nummer', Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 23, nr 1 (1913) 2-17.*
  • Naber, Johanna W.A., Het leven en werken van Jeltje de Bosch Kemper (Haarlem, 1918).*
  • 'Opening Anna Reijnvaanschool, annex woonhuis voor leerlingen, bij het Wilhelmina Gasthuis te Amsterdam, op 12 mei', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 23, nr 12 (1970) 642-645.*
  • Reynvaan, J.P., Zuster Clara. Schetsen uit het leven eener verpleegster in een stedelijk gasthuis
  • 'Verslag van de Samenkomst van belangstellenden in ziekenverpleging op 4 en 5 October 1892, in het Wilhelmina-Gasthuis te Amsterdam', Bijvoegsel van het Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 3 nrs 2 en 3 (1892) 34-83.*
  • Wiegman, Nanny, 'Gij completeert zijn arbeid: over de professionalisering van het verpleegkundig beroep (1880-1925)', Tijdschrift voor de Geschiedenis der Geneeskunde, Natuurwetenschappen, Wiskunde en Techniek. Gewina, jg 19, nr 4 (1996) 296-312.*

 * geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Meer lezen over Frederike Meyboom?

Onze tips: 

  • Hillo, Jan van, 100 Jaar zuster Meyboom televisie-uitzending 19 maart 1971 (tekst interview NCRV, Hilversum, 1971).*
  • Meyboom, F., Grepen uit de geschiedenis van zorgen en verzorgen (Amsterdam, 1970).*
  • Rijpstra-Verbeek, Mimi, Dienend in het wit. Het levensverhaal van zuster F. Meyboom (Lochem, 1962).*


* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Meer lezen over de Dag van de Verpleging?

Onze tips: 

  • Brush, Barbara L., et al. red., Nurses of all nations. A history of the International Council of nurses, 1899-1999 (Philadelphia/New York/Baltimore, 1999).
  • ‘Dossier Dag van de Verpleging’, Tijdschrift voor verpleegkundig experts, jg 124 nr 2 (2014) 11-25.
  • Hörchner, W.S., ‘Openingswoord jaarvergadering Federatie’, Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 17, nr 24 (1964) 459-461.

Literatuur:

  • '12 mei - dag van de verpleging. De man in de verpleging, een claim op tienduizenden', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 24, nr 6 (1971) 278-279.*
  • '12 mei 1984. Dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 37, nr 10 (1984) 294.*
  • '12 mei dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 18, nr 4 (1965) 139-140, 198.*
  • '12 mei: dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 27, nr 19 (1974) 422.*
  • '12 mei: dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 29, nr 10 (1976) 446.*
  • '1820-1970 150 jaar ontwikkeling van de verpleegkunde. "Een uitdaging aan de toekomst"', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 23, nr 4 (1970) 204.*
  • Berg, Elisabeth, 'Zondag in de gezondheidszorg', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 21, nr 9 (1968) 361-363.*
  • 'Bij de 12e mei. Verpleging: tussen mens en techniek', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 30, nr 10 (1977) 451.*
  • Boom, C.A.J. ten, 'Dag van de verpleging 1967', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 20, nr 1 (1967) 27.*
  • Brush, Barbara L., et al. red., Nurses of all nations. A history of the International Council of Nurses, 1899-1999 (Philadelphia/New York/Baltimore, 1999).*
  • 'Dag der verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 19, nr 11 (1966) 384-385.*
  • 'Dag van de verpleging - motto 1972. Gezondheidszorg ook ónze zorg, Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 25, nr 10 (1972) 442.*
  • 'Dag van de verpleging 12 mei 1968', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 21, nr 5 (1968) 210.*
  • 'Dag van de verpleging sluit aan op "Jaar van het kind"', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 32, nr 9 (1979), 425.*
  • 'Dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 19, nr 9 (1966) 280-287.*
  • 'Dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 19, nr 6 (1966) 173.*
  • 'Dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 19, nr 7 (1966) 238.*
  • 'Dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 20, nr 9 (1967) 318-321.*
  • 'Dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 41, nr 10 (1987) 204.*
  • ‘Dossier Dag van de Verpleging’, Tijdschrift voor verpleegkundig experts, jg 124 nr 2 (2014) 11-25.*
  • Dijken, T. van, '12 mei dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 17, nr 24 (1964) 842-844.*
  • 'Een gelegenheid om aan het eigen imago te werken. Dag van de verpleging 2000’, Tijdschrift voor Verpleegkundigen jg 110, nr 4 (2000) 107.*
  • 'Enkele activiteiten op de dag van de verpleging 1969', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 22, nr 11 (1969) 546-547.*
  • 'Gezondheid is meer . . . .', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 31, nr 10 (1978) 427.*
  • Hörchner, W.S., ‘Openingswoord jaarvergadering Federatie’, Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 17, nr 24 (1964) 459-461.*
  • Hörchner, W.S., 'De dag van de verpleging 1967', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 20, nr 13 (1967) 467-468.*
  • 'Internationaal motto voor de dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 31, nr 6 (1978) 269.*
  • 'Internationale dag van de verpleging 1975. 1975 - Internationaal jaar van de vrouw', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 28, nr 8 (1975) 384.*
  • 'Internationale dag van de verpleging 2007. "Zorg voor een positieve werkomgeving"' Tijdschrift voor Verpleegkundigen jg 117, nr 5 (2007) 10.*
  • Kruk, Tineke van der en Esther van Heeswijk, '12 mei: dag van de verpleging', Tijdschrift voor Verpleegkundigen jg 118, nr 5 (2008) 11.*
  • Laak, H.A. v.d., 'De dag van de verpleging. Excursie naar het Deltaziekenhuis', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 19, nr 12 (1966) 421.*
  • Matthée Killian, zr, 'De mens die verpleegkundige zorg behoeft', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 20, nr 9 (1967) 314-317.*
  • Meer, L.N.M. van der, 'Enige impressies van de dag der verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 22, nr 11 (1969) 555.*
  • 'Mensen met mensen . . . in de gezondheidszorg', Tijdschrift voor Ziekenverpleging en Nederlands Tijdschrift voor Medische Studenten (speciale uitgave 8 mei 1983) 487.*
  • Nursing, jg 20, nr 5 (mei 2014)
  • Pasch, Tonny van de, '12 mei', Tijdschrift voor Verpleegkundigen jg 109, nr 9 (1999) 267.
  • Pasch, Tonny van de, Tijdschrift voor Verpleegkundigen jg 110, nr 9 (2000) 258.*
  • Quinn, Sheila, ICN. Past and present (Harrow, 1989).*
  • 'Radio- en televiesieprogramma's (sic!) ter gelegenheid van de Dag van de Verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 19, nr 8 (1966) 287.*
  • 'Radio programma's ter gelegenheid van de "dag van de verpleging"', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 17, nr 9 (1964) 294.*
  • 'Radioprogramma ter gelegenheid van de dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 18, nr 9 (1965) 325.*
  • Schreurs, M.E.M., 'Openingsrede "Dag van de verpleging"', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 23, nr 12 (1970) 640-641.*
  • Stam, J.F., 'De mens in de gezondheidszorg. "Overpeinzingen van een patiënt rond de dag van de verpleging"', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 25, nr 21 (1972) 781-782.*
  • Stam, Jaap, 'Dag van de verpleging. Impressies van een ooggetuige', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 23, nr 11 (1970) 592.*
  • Tieleman, Anneke, et al., 'Een activiteit op de dag van de verpleging', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 20, nr 13 (1967) 468.*
  • Trimbos, C.J.B.J., 'Verpleging en toekomst', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 20, nr 9 (1967) 322-327.*
  • 'TvZ-Publicatieprijs', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 31, nr 11 (1978) 507.*
  • Veeneklaas, G.M.H., 'Het toenemend verpleegsterstekort. Een obligaat verschijnsel van maatschappelijke vooruitgang', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 18, nr 9 (1965) 330-340.*
  • 'Verenigingsnieuws Nationale Bond van Verplegenden', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 16, nr 20 (1963) 651.*
  • 'Verenigingsnieuws Nationale Bond van Verplegenden', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 14, nr 12 (1961) 415-418.*
  • Verheul, J. en J. Dankers red., Florence Nightingale, (Maarssenbroek, 1987)
  • 'Verpleging tussen ethiek en techniek', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 22, nr 9, (1969) 398, 440-441.*
  • 'Verslag forumbespreking', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 18, nr 13 (1965) 516-517.*
  • 'Verslag van de Federatie', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 7, nr 24 (1954) 624-627.*
  • 'Verslagen van bijeenkomsten, conferenties e.d.', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 36, nr 15 (1983) 478-479.*
  • 'Wat gebeurt er zoal op de "Dag van de Verpleging"? Veel! Heel veel!', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 19, nr 9 (1966) 286, 291.*
  • Wie is er nu echt ziek? Zwartboek van de verpleging ('s-Hertogenbosch, 1982).*
  • 'Zoeken op internet. Dag van de verpleging', Tijdschrift voor Verpleegkundigen jg 117, nr 5 (2007) 51.*

* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

 

<
>

Beantwoord deze vragen. Dan tonen we de voor jou relevante themadossiers.

Verberg Voor jou, omdat je meer wilt weten over educatie