Educatie

Wij zijn ervan overtuigd dat geschiedenis in het onderwijs van toekomstige verpleegkundigen thuis hoort. Daarom ontwikkelt het Florence Nightingale Instituut van oudsher op vernieuwende wijze educatief materiaal. Dit doen we om studenten verpleegkunde inzicht te geven in de ontwikkelingen die het vak verpleging heeft doorgemaakt.

Geen gelopen race

Geschiedenis als vak in de opleiding van MBO- en HBO-studenten is nog een wilde droom en zeker geen gelopen race. Vragen als ‘wat heeft een student eraan’ en ‘hoeveel tijd kost het de docent’ overheersen. Hoe bereiken we die droom?

Sinds 1996 zit de geschiedenis van ons vak niet meer in het curriculum. Wat een misser is dat geweest! Hiermee is namelijk de vraag naar historische reflectie naar de achtergrond verdwenen. De uitdaging is nu om die vraag weer actueel te maken en flink aan te wakkeren. Het aanbod is er inmiddels wel. Vanaf januari 2015 staan 22 mooie onderwijsmodules voor MBO en HBO, gebaseerd op Activerende Didactiek, online.

Voor docenten is er een afgeschermde omgeving waar ze antwoorden en een uitgebreide toolkit kunnen raadplegen. Voor hen is het noodzakelijk om zich te laten registreren, voor studenten zijn de opdrachten op invulbare pdf’s zo te maken. Inmiddels ontvangen 150 Verpleegkunde-docenten, waaronder een 10-tal Vlaamse collega’s, de docentennieuwsbrief met extra informatie. Meer weten of inschrijven? Meld je aan op www.fni.nl/opdrachten-voor-het-onderwijs

<
>

Hoezo geschiedenis?

Het vak verpleging kan niet zonder historisch perspectief. De zorg staat immers aan de vooravond van grote veranderingen. Mensen worden ouder, leven langer, blijven langer thuis. Verpleegkundigen spelen in al die veranderingen een essentiële rol, en dat doen ze al sinds 1880. Het Florence Nightingale Instituut wil aankomend verpleegkundigen goed toerusten voor die rol. Studenten verpleegkunde moeten weten waar ze vandaan komen en hun wortels kennen. Dat maakt ze sterk voor de toekomst; hún toekomst.

<
>

Opdrachten voor het onderwijs

Bekijk al onze MBO- en HBO-opdrachten over de geschiedenis van de zorg.

Bekijk dit dossier

125 jaar verpleegkundige opleidingen

Februari 2015 - Dit jaar bestaat TvZ maar liefst 125 jaar! Een mooie aanleiding om terug te blikken. Nannie Wiegman, directeur van het Florence Nightingale Instituut, neemt ons mee door meer dan een eeuw verpleegkunde in Nederland. In het februari-nummer: 125 jaar verpleegkundige opleidingen.

Lees het volledige artikel

<
>
<
>

Literatuur

Wil je meer te weten komen over de historie van de verzorgende en verpleegkundige beroepen? We hebben een literatuurlijst met een aantal standaardwerken voor je samengesteld, die samen een goed overzicht geven van de ontwikkeling en de geschiedschrijving.

Meer lezen over verplegen tijdens WO I

Onze tips:

  • Bergen, Leo van, Zacht en Eervol. Lijden en sterven in de Grote Oorlog 1914-1918 (Manteau 2014).
  • Hastings, Max, Catastrophe. Europe goes to war 1914 (London, 2013).*
  • McEwen, Yvonne, In the company of nurses. The history of the British Army Nursing Service in the Great War (Edinburgh, 2014).
  • Moeyes, Paul, Buiten schot. Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 (Utrecht, 2011).

Literatuur:

  •  ‘Amsterdamsche brieven’, Sumatra post (1915).*
  • ‘Begrafenis Rosa Vecht’, Algemeen Handelsblad (15-01-1920).*
  • Bergen, Leo van, Het Nederlandsch Roode Kruis en de hulp aan vluchtelingen in 1914 en 1918, lezing Western Front Association (2009).*
  • Bergen, Leo van, Zacht en Eervol. Lijden en sterven in de Grote Oorlog 1914-1918 (Manteau 2014).
  • Bergen, Leo van, ‘Would it not be better to just stop?’ Dutch medical aid in World War I and the medical anti-war movement in the interwar years, First World War Studies (online 2011)
  • ‘Binnenland: Rosa Vecht’, Nieuw-Israëlitisch Weekblad, (12-02-1915).*
  • Brabers, Jules en Rob Lemmens, Luik, augustus 1914 (Soesterberg, 2009).*
  • ‘Een daad van piëteit tegenover Zuster Vecht’, Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 25, nr 11 (1915) 398-399.*
  • ‘Eene heldin!’, Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië (08-04-1915).*
  • ‘Een Hollandsche verpleegster op het slagveld gedood’, Nieuwe Tilburgsche Courant ( 21-02-1915).*
  • ‘Examens’, Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 17, nr 5 (1907) 244.*
  • Gezelle Meerburg, G.F., Algemeene Ziekenverpleging (1929).*
  • Hastings, Max, Catastrophe. Europe goes to war 1914 (London, 2013).*
  • ‘Het Roode Kruis te Maastricht’, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, jg 1915, pag. 1215.*
  • ‘In memoriam Zuster Rosa Vecht’, Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 25, nr 4 (1915) 107.*
  • Lipschits, Isaac, Tsedaka. Een halve eeuw joods maatschappelijk werk in Nederland (Zutphen, 1997).*
  • Macmillan Company, The, A war nurse’s diary. Sketches from a Belgian Field Hospital (New York, 1918).*
  • McEwen, Yvonne, In the company of nurses. The history of the British Army Nursing Service in the Great War (Edinburgh, 2014).
  • Mitton, G.E., The cellar-house of Pervyse. A tale of uncommon things from the journals and letters of the barones T’serclaes and Mairi Chisholm (London, 1916).*
  • Moeyes, Paul, Buiten schot. Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 (Utrecht, 2011).
  • Munck, Luc de, De Grote Moeder in de Grote Oorlog. Hulpverlening van het Rode Kruis tijdens de Eerste Wereldoorlog (Ieper, 2000).*
  • ‘Naamlijst der leden van den Nederlandschen Bond voor Ziekenverpleging.’ Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 18, nr 1 (1908).*
  • Norel, Willem van, Joods leven in Elburg (Elburg, 2014) 193-198.*
  • ‘Overlijdensadvertentie’, Algemeen Handelsblad (07-02-1915).*
  • ‘Overlijdensadvertentie’, Nieuw-Israëlitisch Weekblad (12-02-1915).*
  • Perneel, Philip, Dr., ‘Standbeeld voor een vergeten heldin’ , De Stentor (Zwolle, 13-12-2008)
  • Souttar, H., A surgeon in Belgium (London, 1915).*
  • Verbeet, G.J.B., Het Rode Kruis afdeling Maastricht – Clubblad Mannenkoor Wieker Eindrach, nr 81 (Wieke, 2009).*

* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier.

 

<
>

Meer lezen over het Prinsengrachtziekenhuis?

Onze tips:

  • Boer, H.W.J. de, Prinsengracht Ziekenhuis 25 juli 1843 - 25 juli 1983 (Amsterdam, 1983).
  • Boer, Herman W.J. de en Pley, Gerard, Grachtenzusters (Amsterdam, 1993).
  • Hinhg, Anna de, Hurk, Titus van der en Koelewijn, Jannetje, 769 - Gezichten van het Prinsengrachtziekenhuis (Amsterdam, 2008).
<
>

Meer lezen over Florence Nightingale?

Onze tips:

  • Naber, Johanna W.A., Wegbereidsters, (Utrecht, 1928).
  • Nightingale, Florence, Over ziekenverpleging. Wat men, om de herstelling te bevorderen, te doen en te vermijden heeft (Rotterdam, 2005).
  • Small, Hugh, Florence Nightingale, avenging angel (New York, 1998).

Literatuur:

  • Figes, Orlando, et al., De Krimoorlog of de vernedering van Rusland, (Amsterdam, 2010).*
  • Isphording, Benita, Florence Nightingale en de verpleging van toen tot nu (Lochem, 1970).*
  • Naber, Johanna W.A., Wegbereidsters (Utrecht, 1928).*
  • Nightingale, Florence, Over ziekenverpleging. Wat men, om de herstelling te bevorderen, te doen en te vermijden heeft (Rotterdam, 2005).*
  • Russell, William Howard, Despatches from the Crimea 1854-1856 (London, 1966).*
  • Small, Hugh, Florence Nightingale, avenging angel (New York, 1998).*

* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Meer lezen over Anna Reynvaan?

Onze tips: 

  • '17 Mei 1883 - 17 November 1895 Jubileum in het Wilhelmina-Gasthuis', Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 6, nr 3 (1895) 33-36.
  • Brink-Poort, Martha van, Anna Reynvaan (Amsterdam, 1979).
  • Naber, Johanna W.A., Het leven en werken van Jeltje de Bosch Kemper (Haarlem, 1918).

Literatuur:

  • '17 Mei 1883 - 17 November 1895 Jubileum in het Wilhelmina-Gasthuis', Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 6, nr 3 (1895) 33-36.*
  • Brink-Poort, Martha van, Anna Reynvaan (Amsterdam, 1979).*
  • 'De Nederlandsche Bond voor Ziekenverpleging', Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 3, nr 6 (1893) 117-123.*
  • 'Herdenking van den 70sten verjaardag van Mej. J.P. Reijnvaan', Tijdschrift voor Ziekenverpleging, jg 24, nr 8 (1914) 289-304.*
  • 'Jeltje De Bosch Kemper Nummer', Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 23, nr 1 (1913) 2-17.*
  • Naber, Johanna W.A., Het leven en werken van Jeltje de Bosch Kemper (Haarlem, 1918).*
  • 'Opening Anna Reijnvaanschool, annex woonhuis voor leerlingen, bij het Wilhelmina Gasthuis te Amsterdam, op 12 mei', Tijdschrift voor Ziekenverpleging jg 23, nr 12 (1970) 642-645.*
  • Reynvaan, J.P., Zuster Clara. Schetsen uit het leven eener verpleegster in een stedelijk gasthuis
  • 'Verslag van de Samenkomst van belangstellenden in ziekenverpleging op 4 en 5 October 1892, in het Wilhelmina-Gasthuis te Amsterdam', Bijvoegsel van het Maandblad voor Ziekenverpleging, jg 3 nrs 2 en 3 (1892) 34-83.*
  • Wiegman, Nanny, 'Gij completeert zijn arbeid: over de professionalisering van het verpleegkundig beroep (1880-1925)', Tijdschrift voor de Geschiedenis der Geneeskunde, Natuurwetenschappen, Wiskunde en Techniek. Gewina, jg 19, nr 4 (1996) 296-312.*

 * geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Meer lezen over Frederike Meyboom?

Onze tips: 

  • Hillo, Jan van, 100 Jaar zuster Meyboom televisie-uitzending 19 maart 1971 (tekst interview NCRV, Hilversum, 1971).*
  • Meyboom, F., Grepen uit de geschiedenis van zorgen en verzorgen (Amsterdam, 1970).*
  • Rijpstra-Verbeek, Mimi, Dienend in het wit. Het levensverhaal van zuster F. Meyboom (Lochem, 1962).*


* geraadpleegd bij het samenstellen van dit dossier

<
>

Gezinszorg

De professional die organisatorische taken in een gezin overneemt, heet sinds 1997 verzorgende of helpende. Ook namen als thuisbegeleidster, ouderenhelpster of gezinshulp komen voor. Ze zijn afgeleid van de beroepsbeoefenaren die vanaf begin 20e eeuw in de gezinsverzorging werkzaam waren. Zij waren de praktische vervangsters van moeders, die hun taken in het gezin niet konden vervullen. Er werden hoge eisen aan hen gesteld. Hoe is het beroep van huisverzorgster - zoals de gezinsverzorgende vroeger heette - veranderd?

Nannie Blogt

Onze directeur drs. Nannie Wiegman, historicus en verpleegkundige van huis uit, blogt regelmatig. Dit gebeurt meestal naar aanleiding van actuele ontwikkelingen die zij in haar blog becommentarieert en in historisch perspectief plaatst.

Marianne van Driel Krol (1920-2003)

Marianne van Driel Krol werd in 1920 in Haarlem geboren. Zij zette zich in voor één brede basisopleiding voor verpleegkundigen. Haar initiatieven op het gebied van wet- en regelgeving waren doorslaggevend voor de ontwikkeling van de verpleegkunde in de 20e eeuw .

Bets Bilgen (1906-1996)

Bets Bilgen was een enthousiaste en praktische verpleegkundige. Doordat ze wetenschappelijke theorieën een praktische invulling wist te geven, hielp ze de verpleging als vak verder. Haar enthousiasme, haar scherpe inzicht en haar arbeidsethos waren voor velen een belangrijke inspiratiebron.

Tijdlijn van de zorg

Welkom op de website van het Florence Nightingale Instituut. We beginnen bij onze eigen canon van de zorg. Zo zie je hoe verplegen en verzorgen zich tot op de dag van vandaag heeft ontwikkeld. Meer weten over de rijke geschiedenis van de zorg? Laat je dan verrassen door onze themadossiers vol verhalen, foto's, films en objecten over zorg vroeger en nu.

Verplegen in de Z

Eeuwenlang zijn termen voor verstandelijk gehandicapten en psychiatrische patiënten door elkaar gebruikt. De haast eindeloze opsomming varieert van zwakzinnigen tot idioten, debielen, imbecielen, achterlijken, onvolwaardigen, onmaatschappelijken, onnozelen, waanzinnigen, gekken en dwazen. Bij verstandelijk gehandicapten of zwakzinnigen is er altijd sprake van gebrekkige verstandelijke vermogens. Het is een groep die niet of moeilijk voor zichzelf kan zorgen. De kwetsbaarheid is gebleven, maar tegenwoordig spreken we over ‘mensen met mogelijkheden’. Hoe komt dat zo?

Nieuws

In dit nieuwsdossier vind je het laatste nieuws van en over het Florence Nightingale Instituut. We houden je op de hoogte van relevante ontwikkelingen, maar ook van nieuwe themadossiers op deze website.

Dag Prinsengracht

In 1857 beleefde de verpleging in Amsterdam een hoogtepunt. Op de Prinsengracht 769 gingen de deuren van een imposant ziekenhuis open. Het deftige gebouw was bedoeld voor de huisvesting en opleiding van de pleegzusters. Het Prinsengrachtziekenhuis ontving in het begin weinig patiënten. De kleinschaligheid van het ziekenhuis werd de kracht. De kracht van de Gracht. Eind 2014 sloot dit unieke opleidingsziekenhuis definitief zijn deuren. In dit dossier leggen we de bijzondere historie vast.

Jeltje de Bosch Kemper (1836-1916)

Jeltje de Bosch Kemper werd op 28 april 1836 in een welgestelde familie in Amsterdam geboren. Het was niet gebruikelijk dat beschaafde meisjes werkten of studeerden. Maar Jeltje wilde zich nuttig maken en stortte zich op de verbetering van de maatschappelijke positie van vrouwen en verpleegsters.

Bep Engelberts (1898-1965)

Anna Elisabeth Wilhelmina Christine Engelberts, roepnaam Bep, beschouwde haar verpleegkundige werk in Nederland en Nederlands-Indië als de vervulling van een gewone plicht. Daarmee was ze een voorbeeld voor velen en een onmisbare steun voor de artsen met wie ze samenwerkte.

Verplegen in de thuiszorg

Thuiszorg is een koepelbegrip dat wijkverpleging, gezinszorg, kraamverzorging, ouderenzorg en zorg voor chronisch zieken en gehandicapten omvat. Nu ingrijpende wijzigingen in de zorg voor de deur staan, leidt het begrip thuiszorg nogal eens tot spraakverwarring.

Lientje de Bussy-Kruysse (1858–1937)

Lientje Kruysse was een van Nederlands eerste gediplomeerde verpleegsters. Haar grote verdienste is dat zij kennis uit het buitenland in Nederland heeft geïntroduceerd. Zo heeft zij de wijkverpleging in diverse steden georganiseerd naar het toonaangevende Brits model.

Verplegen in het ziekenhuis

Waar verplegen we de patiënt. Thuis of in het ziekenhuis? Tegenwoordig worden patiënten - onder andere uit kostenoverwegingen - eerder naar huis gestuurd dan 25 jaar geleden. Verpleegkundigen krijgen daarom steeds meer alleen met de ernstige ziektegevallen te maken. Hoe was dat in de 19e en de 20e eeuw? Hoe zagen ziekenhuizen er uit? Bestonden verpleegkundigen al en wat deden ze toen?

Dag van de Verpleging

Als je op internet zoekt naar ‘Dag van …’ lijkt het wel of er elke dag iets te vieren of te herdenken valt. Je moet dus van goeden huize komen om je daartussen staande te houden. De ‘Dag van de Verpleging’ doet dat in Nederland al meer dan een halve eeuw. Waarom is die dag in het leven geroepen en hoe is de ontwikkeling verlopen? Gaat het om meer dan een plakje cake bij de koffie?

Verplegen in de wijk

Wijkverpleging staat volop in de schijnwerpers. Vergrijzing en bezuiniging maken dat de thuiszorg op een andere manier georganiseerd moet worden. Huishoudelijke hulp komt bij gemeenten te liggen, terwijl verpleging en verzorging een taak van de wijkverpleging blijven. De roep om de ‘ouderwetse wijkverpleegster’ weerklinkt. De vraag is dan natuurlijk wat voor iemand dat was.

Verplegen in de psychiatrie

Mensen met psychische stoornissen blijven tegenwoordig zo lang mogelijk thuis wonen. Ze worden ambulant behandeld of zelfs via internet. Patiënten heten cliënten. Oppassers en bewaarders hebben plaatsgemaakt voor verpleegkundigen of verpleegkundig specialisten in de GGZ. Lees hier hoe deze veranderingen tot stand gekomen zijn.

Kraamzorg thuis

In Nederland was thuis bevallen de normaalste zaak van de wereld, ook nadat in andere westerse landen de medicalisering van de geboorte toenam. Nederlandse vrouwen kregen hun baby lange tijd liever thuis dan in het ziekenhuis. Toch daalt het aantal thuisbevallingen aanzienlijk. Hoe gaat dat verder en wat betekent die afname voor het beroep van kraamverzorgende?

Hall of Fame

Wie zijn ze, die vrouwen en mannen die het beroep van verpleegkundige en verzorgende groot gemaakt hebben? Natuurlijk kent iedereen Florence Nightingale wel, maar al die andere ambassadeurs en voorbeelden verdienen ook onze aandacht. Hier zijn ze!

- B -

Bets Bilgen (1906-1996)

Bets Bilgen was een enthousiaste en praktische verpleegkundige. Doordat ze wetenschappelijke theorieën een praktische invulling wist te geven, hielp ze de verpleging als vak verder. Haar enthousiasme, haar scherpe inzicht en haar arbeidsethos waren voor velen een belangrijke inspiratiebron.

<
>

Jeltje de Bosch Kemper (1836-1916)

Jeltje de Bosch Kemper werd op 28 april 1836 geboren in Amsterdam. Het was destijds niet gebruikelijk dat beschaafde meisjes werkten of studeerden. Maar Jeltje stortte zich op de verbetering van de maatschappelijke positie van vrouwen, omdat ze zich nuttig wilde maken.

<
>

Lientje de Bussy-Kruysse (1858-1937)

Lientje de Bussy-Kruysse was een van Nederlands eerste gediplomeerde verpleegsters. Haar grote verdienste is dat zij kennis uit het buitenland in Nederland heeft geïntroduceerd. Zo heeft zij de wijkverpleging in diverse steden georganiseerd naar het Britse model.

<
>
- D -

Beantwoord deze vraag en ontdek welke themadossiers voor jou interessant zijn.

De voor jou geselecteerde dossiers verschijnen naast elkaar. Je kunt via het pijltje in de rode balk aan de zijkant van het dossier verder klikken.

Verberg Voor jou, omdat je meer wilt weten over educatie