Educatie

Wij zijn ervan overtuigd dat geschiedenis in het onderwijs van toekomstige verpleegkundigen thuis hoort. Daarom ontwikkelt het Florence Nightingale Instituut van oudsher op vernieuwende wijze educatief materiaal. Dit doen we om studenten verpleegkunde inzicht te geven in de ontwikkelingen die het vak verpleging heeft doorgemaakt.

Hoezo geschiedenis?

Het vak verpleging kan niet zonder historisch perspectief. De zorg staat immers aan de vooravond van grote veranderingen. Mensen worden ouder, leven langer, blijven langer thuis. Verpleegkundigen spelen in al die veranderingen een essentiële rol, en dat doen ze al sinds 1880. Het Florence Nightingale Instituut wil aankomend verpleegkundigen goed toerusten voor die rol. Studenten verpleegkunde moeten weten waar ze vandaan komen en hun wortels kennen. Dat maakt ze sterk voor de toekomst; hún toekomst.

<
>

Opdrachten voor het onderwijs

Bekijk al onze MBO- en HBO-opdrachten over de geschiedenis van de zorg.

Bekijk dit dossier

125 jaar verpleegkundige opleidingen

Februari 2015 - Dit jaar bestaat TvZ maar liefst 125 jaar! Een mooie aanleiding om terug te blikken. Nannie Wiegman, directeur van het Florence Nightingale Instituut, neemt ons mee door meer dan een eeuw verpleegkunde in Nederland. In het februari-nummer: 125 jaar verpleegkundige opleidingen.

Lees het volledige artikel

<
>
<
>

Geschiedenis en zelfbewustzijn

Januari 2015 - Verpleegkundigen hebben een haast intrinsieke neiging zichzelf weg te cijferen. Dat moet veranderen. Een goede eerste stap naar dat broodnodige zelfbewustzijn is het opdoen van historische kennis.

Lees Hugo's blog van januari 2015

<
>

Bets Bilgen (1906-1996)

Bets Bilgen was een enthousiaste en praktische verpleegkundige. Doordat ze wetenschappelijke theorieën een praktische invulling wist te geven, hielp ze de verpleging als vak verder. Haar enthousiasme, haar scherpe inzicht en haar arbeidsethos waren voor velen een belangrijke inspiratiebron.

Bets Bilgen (1906-1996)

Bets Bilgen was een enthousiaste en praktische verpleegkundige. Doordat ze wetenschappelijke theorieën een praktische invulling wist te geven, hielp ze de verpleging als vak verder. Haar enthousiasme, haar scherpe inzicht en haar arbeidsethos waren voor velen een belangrijke inspiratiebron.

<
>

Een goede basis

Bets Bilgen werd op 20 mei 1906 geboren in Den Haag. In 1928 begon ze als leerling-verpleegster in het Gemeente Ziekenhuis aan de Bergweg in Rotterdam. Haar verpleegstersopleiding rondde ze in 1932 af met het behalen van haar A-diploma. In de kraamvrouwenkliniek Frankenslag in Den Haag haalde ze in 1933 haar kraamaantekening. En het jaar daarop liep ze stage in de psychiatrische verpleging in de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder. Zelf zag ze deze tijd als ‘een onontbeerlijke aanvulling van de wijkopleiding die ze wilde gaan volgen’. Haar aantekening wijkverpleging haalde zij in 1935 aan de Sociale Academie in Amsterdam.

<
>

Wilhelmina Gasthuis

In 1936 trad Bets in dienst van het Wilhelmina Gasthuis in Amsterdam. Ze werd daar hoofd van de verpleegstersopleiding. Van 1948 tot 1954 was zij waarnemend adjunct-directrice van het Wilhelmina Gasthuis. Vanwege haar drukke baan had ze geen tijd meer om onderwijs te geven. Ze beschouwde deze functie mede als een leerproces om leerlingen en patiënten wat meer los te laten. In 1952 en 1953 vertrok Bets als voorzitster van de Vereniging van Docenten in de Verpleegkunde naar Engeland en Denemarken om daar voor de World Health Organisation de algemene verpleegopleiding en de opleiding tot docent te bestuderen.

<
>

Bets Bilgen en Kitty Verbeek

Bets Bilgen op latere leeftijd samen met Kitty Verbeek (links) in Bets' achtertuin in Groningen.


Titel
  • Bets Bilgen en Kitty Verbeek

Periode
  • Van 1906 tot 1996





<
>

Kitty Verbeek (1919-2007)

Catharina Anna Maria (Kitty) Verbeek was een internationale professional met een duidelijke visie op het verpleegkundig vak en een hart voor de praktijk. Opleidingen voor leidinggevenden, opgericht in de jaren ‘70, zijn voor een groot deel het resultaat van haar overtuigingskracht.

<
>

Lientje de Bussy-Kruysse (1858–1937)

Lientje Kruysse was een van Nederlands eerste gediplomeerde verpleegsters. Haar grote verdienste is dat zij kennis uit het buitenland in Nederland heeft geïntroduceerd. Zo heeft zij de wijkverpleging in diverse steden georganiseerd naar het toonaangevende Brits model.

Kraamzorg thuis

In Nederland was thuis bevallen de normaalste zaak van de wereld, ook nadat in andere westerse landen de medicalisering van de geboorte toenam. Nederlandse vrouwen kregen hun baby lange tijd liever thuis dan in het ziekenhuis. Toch daalt het aantal thuisbevallingen aanzienlijk. Hoe gaat dat verder en wat betekent die afname voor het beroep van kraamverzorgende?

Verplegen in de thuiszorg

Thuiszorg is een koepelbegrip dat wijkverpleging, gezinszorg, kraamverzorging, ouderenzorg en zorg voor chronisch zieken en gehandicapten omvat. Nu ingrijpende wijzigingen in de zorg voor de deur staan, leidt het begrip thuiszorg nogal eens tot spraakverwarring.

Gezinszorg

De professional die organisatorische taken in een gezin overneemt, heet sinds 1997 verzorgende of helpende. Ook namen als thuisbegeleidster, ouderenhelpster of gezinshulp komen voor. Ze zijn afgeleid van de beroepsbeoefenaren die vanaf begin 20e eeuw in de gezinsverzorging werkzaam waren. Zij waren de praktische vervangsters van moeders, die hun taken in het gezin niet konden vervullen. Er werden hoge eisen aan hen gesteld. Hoe is het beroep van huisverzorgster - zoals de gezinsverzorgende vroeger heette - veranderd?

Jeltje de Bosch Kemper (1836-1916)

Jeltje de Bosch Kemper werd op 28 april 1836 in een welgestelde familie in Amsterdam geboren. Het was niet gebruikelijk dat beschaafde meisjes werkten of studeerden. Maar Jeltje wilde zich nuttig maken en stortte zich op de verbetering van de maatschappelijke positie van vrouwen en verpleegsters.

Marianne van Driel Krol (1920-2003)

Marianne van Driel Krol werd in 1920 in Haarlem geboren. Zij zette zich in voor één brede basisopleiding voor verpleegkundigen. Haar initiatieven op het gebied van wet- en regelgeving waren doorslaggevend voor de ontwikkeling van de verpleegkunde in de 20e eeuw .

Dag Prinsengracht

In 1857 beleefde de verpleging in Amsterdam een hoogtepunt. Op de Prinsengracht 769 gingen de deuren van een imposant ziekenhuis open. Het deftige gebouw was bedoeld voor de huisvesting en opleiding van de pleegzusters. Het Prinsengrachtziekenhuis ontving in het begin weinig patiënten. De kleinschaligheid van het ziekenhuis werd de kracht. De kracht van de Gracht. Eind 2014 sluit dit unieke opleidingsziekenhuis definitief zijn deuren. In dit dossier leggen we de bijzondere historie vast.

Verplegen in de Z

Eeuwenlang zijn termen voor verstandelijk gehandicapten en psychiatrische patiënten door elkaar gebruikt. De haast eindeloze opsomming varieert van zwakzinnigen tot idioten, debielen, imbecielen, achterlijken, onvolwaardigen, onmaatschappelijken, onnozelen, waanzinnigen, gekken en dwazen. Bij verstandelijk gehandicapten of zwakzinnigen is er altijd sprake van gebrekkige verstandelijke vermogens. Het is een groep die niet of moeilijk voor zichzelf kan zorgen. De kwetsbaarheid is gebleven, maar tegenwoordig spreken we over ‘mensen met mogelijkheden’. Hoe komt dat zo?

Tijdlijn van de zorg

Welkom op de website van het Florence Nightingale Instituut. We beginnen bij onze eigen canon van de zorg. Zo zie je hoe verplegen en verzorgen zich tot op de dag van vandaag heeft ontwikkeld. Meer weten over de rijke geschiedenis van de zorg? Laat je dan verrassen door onze themadossiers vol verhalen, foto's, films en objecten over zorg vroeger en nu.

Literatuur

Wil je meer te weten komen over de historie van de verzorgende en verpleegkundige beroepen? We hebben een literatuurlijst met een aantal standaardwerken voor je samengesteld, die samen een goed overzicht geven van de ontwikkeling en de geschiedschrijving.

Bep Engelberts (1898-1965)

Anna Elisabeth Wilhelmina Christine Engelberts, roepnaam Bep, beschouwde haar verpleegkundige werk in Nederland en Nederlands-Indië als de vervulling van een gewone plicht. Daarmee was ze een voorbeeld voor velen en een onmisbare steun voor de artsen met wie ze samenwerkte.

Verplegen in de psychiatrie

Mensen met psychische stoornissen blijven tegenwoordig zo lang mogelijk thuis wonen. Ze worden ambulant behandeld of zelfs via internet. Patiënten heten cliënten. Oppassers en bewaarders hebben plaatsgemaakt voor verpleegkundigen of verpleegkundig specialisten in de GGZ. Lees hier hoe deze veranderingen tot stand gekomen zijn.

Verplegen in de wijk

Wijkverpleging staat volop in de schijnwerpers. Vergrijzing en bezuiniging maken dat de thuiszorg op een andere manier georganiseerd moet worden. Huishoudelijke hulp komt bij gemeenten te liggen, terwijl verpleging en verzorging een taak van de wijkverpleging blijven. De roep om de ‘ouderwetse wijkverpleegster’ weerklinkt. De vraag is dan natuurlijk wat voor iemand dat was.

Hall of Fame

Wie zijn ze, die vrouwen en mannen die het beroep van verpleegkundige en verzorgende groot gemaakt hebben? Natuurlijk kent iedereen Florence Nightingale wel, maar al die andere ambassadeurs en voorbeelden verdienen ook onze aandacht. Hier zijn ze!

Nieuws

In dit nieuwsdossier vind je het laatste nieuws van en over het Florence Nightingale Instituut. We houden je op de hoogte van relevante ontwikkelingen, maar ook van nieuwe themadossiers op deze website.

Verplegen in het ziekenhuis

Waar verplegen we de patiënt. Thuis of in het ziekenhuis? Tegenwoordig worden patiënten - onder andere uit kostenoverwegingen - eerder naar huis gestuurd dan 25 jaar geleden. Verpleegkundigen krijgen daarom steeds meer alleen met de ernstige ziektegevallen te maken. Hoe was dat in de 19e en de 20e eeuw? Hoe zagen ziekenhuizen er uit? Bestonden verpleegkundigen al en wat deden ze toen?

Nannie Blogt

Onze directeur drs. Nannie Wiegman, historicus en verpleegkundige van huis uit, blogt regelmatig. Dit gebeurt meestal naar aanleiding van actuele ontwikkelingen die zij in haar blog becommentarieert en in historisch perspectief plaatst.

Dag van de Verpleging

Als je op internet zoekt naar ‘Dag van …’ lijkt het wel of er elke dag iets te vieren of te herdenken valt. Je moet dus van goeden huize komen om je daartussen staande te houden. De ‘Dag van de Verpleging’ doet dat in Nederland al een halve eeuw. Waarom is die dag in het leven geroepen en hoe is de ontwikkeling verlopen? Gaat het om meer dan een plakje cake bij de koffie?

Laat maar wapperen

Maart 2015 - Na 50 jaar is het tijd om op de Dag van de Verpleging een nieuwe vlag te laten wapperen. Samen met V&VN hebben we een prijsvraag uitgeschreven voor een eigentijds ontwerp. Er is inmiddels een winnaar gekozen.

Bestel de vlag nu voor een speciale actieprijs.

Het plan voor een nieuwe vlag ontstond op 12 mei 2014. V&VN en het FNI besloten toen dat de bestaande vlag toch wel gedateerd en dus aan vervanging toe was. Met een nieuwe vlag willen we het belang van de Dag van de Verpleging benadrukken. De ontwerpwedstrijd is gewonnen door Bas Kinsbergen. Bas is grafisch ontwerper en deed mee omdat hij verpleging een mooi onderwerp vindt. Verpleging is volgens hem het licht tussen mens en techniek in de medische wereld. Tegelijkertijd is zijn ontwerp een moderne vertaalslag van de ‘lady with te lamp’, Florence Nightingale. 12 mei is immers de geboortedag van Florence, symbool van het beroep van verpleegkundige. 

Bestel nu!

Om te zorgen dat de vlag op het dak van vele instellingen zal wapperen, kan de vlag t/m 28 april 2015 voor een speciale actieprijs van € 75,00 besteld worden op www.fni.nl/geschenken

<
>

Vlag Dag van de Verpleging

Bestel nu de nieuwe vlag voor de Dag van de Verpleging 2015 en laat hem op het dak van jouw instelling wapperen! Formaat 150 x 225 cm, kwaliteit polyglans

 

NB: op factuur bestellen? Mail dan naar info@fni.nl

Actieprijs € 75,00

<
>

Ode aan ons beroep

Met de arbeidsmarkt voor verpleegkundigen gaat het op en neer. Voorspelden deskundigen zeer recent nog een groot tekort aan handen aan het bed, inmiddels is het dringen geblazen om een baan te vinden. Die golfbeweging is blijkbaar kenmerkend voor de zorgberoepen. 

Een halve eeuw geleden zaten directies van ziekenhuizen met de handen in het haar. Vrouwen kozen liever voor een baan met meer glamour dan voor een functie aan het bed. Wat moest er gebeuren om vrouwen en meisjes weer te interesseren voor het nobele beroep van verpleegster?

De Publiciteitscommissie van de toenmalige beroepsorganisatie, de Federatie, wist raad. In 1964 riep deze PR-commissie avant la lettre 12 mei uit tot de landelijke Dag van de Verpleging. Die datum was niet toevallig gekozen. De geboortedag van Florence Nightingale, een jaar eerder door de International Council of Nurses uitgeroepen tot ‘Nurses Day’, was een uitgelezen moment om het verpleegstersberoep onder de aandacht van het brede publiek te brengen. Doel van de Dag van de Verpleging was reflectie op het eigen beroep en deskundigheidsbevordering. Alle registers werden opengetrokken op die eerste dag in 1964.

 

Een week lang stond het beroep van verpleegkundige centraal in tal van radioprogramma’sCoryfeeën uit de beroepsgroep zoals de zusters Hörchner en Quanjer werden geïnterviewd over thema’s zoals de opleiding en de relatie arts-verpleegkundige. Ineens was er in het hele land aandacht voor de verpleging. Absoluut hoogtepunt was het hijsen van de vlag van de Dag van de Verpleging op het terrein van psychiatrisch ziekenhuis Brinkgreven in Deventer. De medewerkers hadden het patroon zelf bedacht. De vlag zou de jaren erna trots op menig ziekenhuisdak wapperen. Inmiddels is menigeen vergeten dat de Dag van de Verpleging ooit in het leven geroepen is om het beroep te promoten. Maar 12 mei, de geboortedag van Florence, moeten we blijven vieren tot in lengte van dagen. Gewoon, omdat het een prachtige ode is aan ons beroep.

Uit de rubriek Toen en Nu van vakblad Nursing, editie mei 2014 door Nannie Wiegman, directeur FNI

<
>

Mark Rutte hijst vlag in 2014

12 mei 2014  - Op de 51ste Dag van de Verpleging hijst minister president Mark Rutte de 50 jaar oude vlag. Deze vlag is afkomstig uit de collectie van het Florence Nightingale Instituut. Rutte krijgt de vlag daarom aangeboden door onze directeur drs. Nannie Wiegman. De ceremonie vindt plaats bij het Rijnland Ziekenhuis in Leiderdorp.

Hier wordt later die dag de Verpleegkundig AdviesRaad geinstalleerd. Rutte kreeg de vlag aangeboden door drs. Nannie Wiegman, directeur van het Florence Nightingale Instituut. De vlag is ook in het bezit van het FNI. Rutte gaf hiermee het startsein voor een gezamenlijke campagne van het Florence Nightingale Instituut en V&VN voor een nieuwe vlag.

<
>
<
>

Beantwoord deze vraag en ontdek welke themadossiers voor jou interessant zijn.

De voor jou geselecteerde dossiers verschijnen naast elkaar. Je kunt via het pijltje in de rode balk aan de zijkant van het dossier verder klikken.

Verberg Voor jou, omdat je meer wilt weten over educatie